Pomorze Gdańskie, IX 2025 (Gdynia)

Złota Kamienica, zwana też Domem Steffensów albo Domem Speymanna.

(fotka z 2012)

Kamienica ta została zbudowana w latach 1609-1618 na zamówienie ówczesnego burmistrza Johanna Speymanna, a rodzina Steffensów była w posiadaniu domu w latach 1786-1918.

Manierystyczna fasada jest bogato zdobiona kamiennymi złoconymi płaskorzeźbami. Na ścianie frontowej umieszczono płaskorzeźby ze scenami batalistycznymi oraz postaciami władców, w tym Zygmunta III Wazy (w 1623 roku króla gościła tu żona burmistrza Speymanna) i Władysława Jagiełły. Cztery posągi umieszczone wysoko na attyce to figury wyobrażające cnoty kardynalne - Roztropność, Sprawiedliwość, Męstwo i Umiarkowanie. Na samym szczycie umieszczono Fortunę…



W latach 1786–1918 kamienica była własnością gdańskiego rodu Steffensów. W roku 1924 została przebudowana na bank. Zniszczoną w 1945 roku kamieniczkę zrekonstruowano na podstawie pozostałości fasady w postaci wąskiego muru.

Złotą Kamienicę (oraz inne przy Długim Targu), pięknie pokazał Tony. Zaglądnijcie koniecznie! gdansk-i-wojewodztwo-pomorskie-t56105-75.html

Większość turystów spacerujących po Długim Targu robi sobie pamiątkową fotkę z Neptunem, a więc i ja to zrobiłam .



Pierwsza fontanna Neptuna została wykonana latach 1606-1615, ale jej uruchomienie nastąpiło dopiero w 1633 roku (rok później powstała żelazna krata otaczająca basen). Gruntowna przebudowa fontanny miała miejsce w latach 1757-1761, wykonano wówczas wykonał nowe fragmenty basenu, oraz odnowiono zniszczoną kratę, dodając polskie orły i herby Gdańska. Fontanna otrzymała wtedy bogato zdobiony styl rokokowy. W 1927 fontannę poddano renowacji, w 1936 roku za rządów NSDAP usunięto orły. Fontanna została uszkodzona w czasie w czasie II wojny światowej, w 1942 roku zdemontowane elementy wywieziono do Parchowa k. Bytowa, a czaszę i podstawę otoczono ceglaną kopułą. Zaginął wówczas trójząb i płetwa konia morskiego pełniąca rolę „listka figowego”. Odrestaurowaną po wojnie fontannę uruchomiono w 1954 roku. Kolejny remont fontanny (obejmujący m.in. figurę Neptuna) trwał od września 2011 do kwietnia 2012, podczas bytności w Gdańsku w lipcu 2012 załapaliśmy się więc na świeżynkę .

(fotka z 2012)





Na poniższej fotce za Neptunem widać szczyt Nowego Domu Ławy (Sieni Gdańskiej) zwieńczony posągiem Sprawiedliwości. Budynek powstał w XV wieku, początkowo był zamieszkiwany przez rodziny patrycjuszowskie, a od 1707 roku mieścił dom ławników, którzy rezydowali w nim do 1806 roku.


(fotka z 2012)
Obecna fasada powstała w 1712 roku. Bogato zdobionego renesansowego portalu i drzwi niestety nie mam uwiecznionego (ale Tony pokazał odpowiednią fotkę w swojej relacji). W szczytowym okienku (widocznym na zdjęciach) nie zobaczycie już „Panienki z okienka”, która ukazywała się codziennie, o wyznaczonych godzinach, w latach 2001-2018. Powieści Deotymy nie czytałam, ale jako dziecko oglądałam film nakręcony w 1964 roku, z Polą Raksą w głównej roli. Nam w 2012 roku nie udało się trafić na Panienkę.

Początkowo wszystkich znamienitych gości przybywających do Gdańska podejmowano w Ratuszu Głównego Miasta, ale z czasem kwaterami królów polskich i ich rodzin stały się kamienice południowej pierzei Długiego Targu (dzisiejsza numeracja 1-4), naprzeciwko fontanny Neptuna. Gościli tu, niekiedy kilkakrotnie, Zygmunt III Waza, Władysław IV, Jan Kazimierz, Jan III Sobieski, August II i Stanisław Leszczyński. Dom nr 1 służył zazwyczaj damom dworu, a rodziny królewskie zatrzymywały się w renesansowej kamienicy nr 2 (na górnym piętrze), ozdobionej na szczycie figurą Neptuna. Tu właśnie w 1677 roku urodził się Aleksander, syn Marysieńki i Jana III Sobieskiego. Podczas pobytu króla sień domu zamieniała się w salę tronową, która połączona została dodatkowo wykutym przejściem z sienią kamienicy nr 3 służącej za jadalnię i salę sądową. W domu nr 4, którego fasada pochodzi z 1630 roku, kwaterowali zazwyczaj medycy i dworzanie podróżujący wraz z królem.

(fotka z netu, https://polska-org.pl/ )

Dworu Artusa nie da się nie zauważyć, piękny jest .

(fotka z 2012)

(fotka z 2012)



Pierwszy budynek powstał w latach 1348-1350, ale obecny to trzecia z kolei siedziba bractw kupieckich w tym miejscu. Kolejny budynek wzniesiono być może w 1379, spłonął on w 1476 roku . Gotycki dwór wzniesiono w latach 1476-1481. Rozkwitu dworu przypada na wiek XVI i XVII. Odbudowano go kilka lat po pożarze, w 1552 roku otrzymał nową fasadę, raz jeszcze przekształconą w latach 1616-1617. Fasada ozdobiona jest posągami starożytnych bohaterów, powyżej alegoriami siły i sprawiedliwości, a na szczycie posągiem bogini Fortuny. Po obu stronach portalu umieszczono medaliony z popiersiami Zygmunta III Wazy oraz jego syna, królewicza Władysława.



Poważnie zniszczony w 1945 roku, zachował jedynie cześć pierwotnego wystroju. Zniszczone i zaginione dzieła zostały zastąpione współczesnymi rekonstrukcjami.

Nazwa dworu wywodzi się z legendy o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu. Najpierw w Anglii, a potem również w innych krajach germańskich , imieniem króla Artura nazywano domy spotkań patrycjatu miejskiego. Kupcy i bogaci mieszczanie spotykali się tu wieczorami, wnosząc z góry opłatę za wypijane trunki. Początkowo, przynajmniej teoretycznie, omawianie interesów na terenie Dworu było zakazane, do tego celu służył plac przed budynkiem. Wieczory we Dworze urozmaicane były występami muzyków, śpiewaków, linoskoczków… Na co dzień serwowano tam jedynie trunki, uzupełniane niewielkimi zakąskami, jednak co jakiś czas wyprawiano też uczty trwające nawet kilka dni. Dwór był dawniej także siedzibą giełdy kupieckiej (od 1742 r.), odbywały się tu również otwarte posiedzenia sądowe, a po 1990 roku został przeznaczony na obiekt muzealny. No i żałuję, że do tego muzeum nie weszłam



(fotka z 2012)

Połączone dwie wąskie kamieniczki z połowy XVI wieku, przylegające do Dworu Artusa, to Stary Dom Ławy, czyli pierwsze w Gdańsku miejsce, gdzie odbywały się posiedzenia sędziów. Po odbudowie ze zniszczeń II wojny światowej zabytek służył do 1984 roku Gdańskiemu Towarzystwu Ekonomicznemu. W 1984 roku część parteru Starego Domu Ławy, dzierżawionego przez Oddział Gdańskiego Towarzystwa Ekonomicznego, przekazana została Dworowi Artusa. Gdy w 1997 r. Dwór Artusa udostępniono zwiedzającym, wejście do sal muzealnych zaaranżowano przez Sień Domu Ekonomistów. W pierwszym półroczu 2018 roku Sień przeszła gruntowny remont

Ratusz Nowego Miasta widać zarówno z każdego miejsca na Długim Targu, jak i z jego przedłużenia – ulicy Długiej. Gotycko-renesansowa budowla dominuje nad całą Drogą Królewską, reprezentacyjnym traktem tej części Gdańska.



Za pierwszy ratusz w Gdańsku uznaje się budynek wzniesiony na podstawie przywileju króla Władysława Łokietka w 1298. W latach 1327-1336 została zbudowana kolejna siedziba rajców miejskich – niezbyt duża, więc dość szybko wymagała powiększenia, . Pierwsza poważna rozbudowa budynku rozpoczęła się w 1378, trwała do 1382. Siedziba miejska z powodów ideologicznych nie mogła być zbyt wystawna, dopiero po usunięciu Zakonu Krzyżackiego z miasta budowla mogła zostać rozbudowana. Nastąpiło to w latach 1454-1457, w związku z przybyciem do Gdańska króla Kazimierza Jagiellończyka. W latach 1486–1488 powstała wieża ratuszowa. Dalsza rozbudowa miała miejsce w czasach króla Zygmunta I Starego. 3 października 1556 wybuchł w ratuszu groźny pożar, który dość poważnie uszkodził jego konstrukcję . Usuwanie skutków pożaru trwało 6 lat i zapoczątkowało przebudowę gmachu w stylu renesansowym. W latach 1559–1560 wykonano nowy hełm wieży, a także nową elewację. W 1561 na szczycie iglicy ustawiono pozłocony posąg panującego wówczas w Polsce króla Zygmunta II Augusta. Wewnątrz hełmu zainstalowano zespół 14 grających dzwonków, zwany carillonem.



W kolejnych stuleciach wygląd ratusza pozostawał bez większych zmian, nie licząc portalu i schodów głównego wejścia. Podczas remontu w latach 1823–1824 usunięto dawne tynki z malowidłami i zastąpiono je nowymi . W 1846 roku nadbudowano czwartą kondygnację. Do 1921 r. Ratusz był siedzibą władz miejskich.

W marcu 1945, podczas natarcia Armii Czerwonej i bezpośredniego ostrzału miasta, pożar strawił hełm wieży i drewniane stropy, a mury dodatkowo ucierpiały od pocisków i bomb. Ocalałe ich fragmenty były tak nadwątlone, że nawet zwykła burza groziła katastrofą. Według wstępnych ustaleń budynek nie nadawał się do odbudowy i zakwalifikowany został do rozbiórki.



Ostatecznie jednak udało się go uratować. Odbudowę rozpoczęto w 1946 roku, na hełmie wieży ponownie pojawiła się figura Zygmunta II Augusta. Po wielu pracach murarsko-konserwatorskich, 2 kwietnia 1970, odbudowany ratusz przekazano na siedzibę Muzeum Historii Miasta Gdańska (od 2000 nosi ono nazwę Muzeum Historyczne Miasta Gdańska). W 2000 r. na ratuszowej wieży zamontowany został nowy, wspaniały 37-dzwonowy carillon. W 2018 zakończyła się renowacja XVIII-wiecznych przedproży Ratusza.



(fotka z 2012)

Widoczna od strony Motławy fasada ratusza Głównego Miasta jest najbardziej charakterystycznym elementem gdańskiej Starówki. Gotycką wieżę (jej wysokość to aż 81,5 m) wieńczy renesansowy hełm z podwójną latarnią. W większej zawieszono carillon, wygrywający melodie z okazji miejskich uroczystości. Zegar – umieszczony na najwyższej kondygnacji – pochodzi z 1561 r.



Za arcydzieło uważany jest wspaniały portal z drzwiami wejściowymi.



(fotka z 2012)

Na ratuszu nad portalem znajduje się herb miasta „z błędem” – łeb jednego z lwów podtrzymujących tarszę zwrócony jest w złą stronę. Legenda głosi, że lew ten zwrócił wzrok w kierunku Złotej Bramy, gdyż z tej strony spodziewano się przybycia polskiego króla.

(fotka z 2012)



(fotka z 2012)

W sezonie turystycznym możliwe jest wejście na taras widokowy (znajduje się na wysokości 48 m), ale nawet nie sprawdziliśmy, czy był dostępny wtedy, gdy my byliśmy w Gdańsku.

Sporo zdjęć ratusza pokazał Tony, są też w relacji Kulek.

Wchodziliśmy kiedyś zarówno na wieżę jak i na taras. Warto, piękne widoki na miasto, dachy kamieniczek

"dangol"]Do kolejnego mostu przejdziemy nabrzeżem przy ulicy Szafarnia, rozgościła się przy nim Marina Gdańsk.

Mam naprawdę świetne wspomnienia z tej mariny. Bardzo ładnie położona, w samym centrum miasta, wszędzie z niej blisko. Miło wspominam te kilkanaście intensywnych godzin spędzonych właśnie w niej

Z pewnością żeglarze korzystający z mariny są z niej zadowoleni , ale nawet nam, patrzącym z nabrzeża, też się podobała

Przejdziemy teraz ulicą Długą, równie elegancką, jak długi Targ. To również część dawnej Drogi Królewskiej… Do 1959 roku ulicą kursowały trwamwaje, dziś Długa jest dostępna wyłącznie pieszym .





(fotka z 2012)



Odbiór piękna stojących przy Długiej kamieniczek był niestety zaburzony przez lekką mżawkę . Cóż, pogoda tego dnia była zdecydowanie zmienna, a na Długą już nie wróciliśmy.

Pod numerem 38 mieści się kamienica van der Lindów, zbudowana w 1567 roku, przebudowana na przełomie XIX i XX wieku.



Obok niej mamy śliczną kamieniczkę nr 37 – dom van Kampenów.







A to wejście do kamienicy Lwi Zamek wzniesionej w 1569 roku. W 1636 roku, podczas wizyty w Gdańsku, mieszkał w tej kamienicy król Władysław IV Waza. Od 1984 w kamienicy mieścił się Dom Rosyjski w Gdańsku. Po rosyjskiej agresji na Ukrainę, miasto wezwało instytucję do niezwłocznego opuszczenia lokalu, co nastąpiło w dniu 18 marca 2022. W listopadzie 2022 roku w kamienicy otwarte zostało centrum artystyczne związane z projektem Gdańsk Miasto Literatury.

Od Długiej odchodzi Kaltetnicza, którą można dojść do katedry.



Portal przy aptece „Ratuszowej” całkiem fajnie wygląda .



Kolejne efektowne kamieniczki…



Dom Ferberów (nr 28) to renesansowa kamienica z 1560 roku. Na zdjęciu mam tylko niewielki jego fragment, ale cała kamieniczka jest pełna dekoracji. Z rodu Ferberów wyszło 6 burmistrzów, 3 ławników, 6 rajców, 3 kanoników i 1 biskup, tak wpływowa rodzina musiała mieć godną siebie kamienicę.



Na drzwiach w portalu głównym tej kamienicy znajdował się relief z figurami Adama i Ewy w scenie Wygnania z Raju. O tych figurach legenda głosiła, że były siedliskiem diabelskiej mocy. W kamienicy mieszkał bogaty, ale stary kupiec, który ożenił się z młodziutką córką gdańskiego rajcy. Małżeństwo nie było udane, czemu dziwić raczej się nie można. Rok po ślubie żona zmarła. Nie wiadomo co było przyczyną, ale ludzie szeptali, że stary zazdrosny mąż otruł młodziutką żonę. Kupiec po tym wydarzeniu całkiem zdziwaczał. Sprowadzał magiczne księgi i robił wszystko aby wskrzesić ukochaną kobietę. Pewnego dnia zapukał do jego drzwi czarnoksiężnik, który obiecał sprowadzić z zaświatów ducha zmarłej żony. Seans zaplanowano na noc, by nikt obcy go nie przerwał. Początkowo wszystko szło dobrze. Zaczęły pojawiać się duchy... Jako pierwsi pojawili się Adam i Ewa, a później inne znane i nieznane zjawy. Gdy wreszcie zobaczył również swoją ukochaną żonę oszalał. Choć miał siedzieć nieruchomo rzucił się do jej stóp i zaczął błagać o przebaczenie. Nagle coś grzmotnęło i komnatę wypełnił gęsty dym. Gdy kupiec odzyskał przytomność był już dzień. Otworzył okno i co sił w płucach krzyczał: "Litości dla nędznego grzesznika!" Długo nie mógł dojść do siebie po tych wydarzeniach. Na pamiątkę tej nocy i ku przestrodze innym zlecił ozdobienie wejścia do swojego domu podobiznami Adama i Ewy. Po jego śmierci nikt nie chciał zamieszkać w nawiedzonym domu, stał pusty prawie 100 lat. Klątwa przestała ciążyć nad kamienicą, gdy w trakcie przebudowy usunięto z drzwi feralne podobizny W czasie II wojny światowej kamienica została zniszczona, odbudowano ją w 1954 roku.

Skoro kamienica została zniszczona w czasie wojny to może rzeczywiści klątwa istniała

Koniec Długiej, coraz bliżej Złotej Bramy



Złota Brama została wzniesiona na miejscu gotyckiej Bramy Długoulicznej z XIV wieku. Tę starszą bramę zburzono, aby zbudować bramę reprezentacyjną, a nie obronną. Budowlę ukończono w 1612 roku, powstała w stylu manierystycznym z nawiązaniami do architektury klasycznej. Szczyt bramy ozdobiono rzeźbami w 1648 roku. Co najmniej do końca XVIII wieku brama posiadała zamykane wrota. Budynek został uszkodzony w 1945 roku, odbudowany w 1957 roku. Nazwa Złota Brama obowiązuje dopiero po ukończeniu odbudowy. Renowacje bramy przypadły w 1978 roku oraz w latach 1995-1998.



Na attykach wieńczących fasadę bramy ustawiono alegoryczne figury (obecnie są to repliki rzeźb z 1878 r.) - mamy tu Pokój, Wolność, Fortunę, Sławę, a od strony ulicy Długiej: Zgodę, Sprawiedliwość, Pobożność i Mądrość. Łaciński napis na bramie od strony ulicy Długiej to: Concordia res publicæ parvæ crescunt - discordia magnæ concidunt („Zgodą małe republiki rosną, niezgodą wielkie upadają”)

Przeszliśmy przez bramę, od drugiej strony widać przy niej Dwór Bractwa św. Jerzego

Mamy teraz widok na zespół przedbramia ulicy Długiej, składający się z Katowni i Wieży Więziennej. Nie miliśmy w planie zwiedzenia znajdującego się wewnątrz Muzeum Gdańska, cały obiekt zresztą potraktowaliśmy nie tak, jak na to zasługuje. Kilka zdjęć i to tyle… Teraz żałuję, że nie podeszliśmy blisko do Bramy Wyżynnej , przy której rozpoczyna się Droga Królewska. Jest więc powód, żeby jeszcze kiedyś do Gdańska zaglądnąć.



Katownia powstała II połowie XIV wieku, jako średniowieczne obwarowanie Głównego Miasta, została przebudowana w latach 1593–1604. Pierwszy etap budowy Wieży Więziennej przypada na początek XIV wieku, kolejne nadbudowy pochodzą z lat 1379–1382 i 1416–1418. Dach wieńczący wieżę spłonął w roku 1577 podczas oblężenia Gdańska przez wojska Stefana Batorego. W roku 1594 przebudowano wieżę, wieńcząc ją barokowym hełmem. Gdy w roku 1604 wieża straciła swoje znaczenie jako element fortyfikacji Gdańska, przeznaczono ją wraz z Katownią i Szyją na więzienie. Na wschodniej elewacji Wieży Więziennej umieszczono pręgierz, miejsce wielu egzekucji. Od czerwca 2006 roku w zespole przedbramia (tj. Wieży Więziennej i Katowni) działało Muzeum Bursztynu. Po jego przeniesieniu w 2021 roku do Wielkiego Młyna, przestrzeń wystawiennicza została zajęta przez Muzeum Gdańska.



Na potężnej bryle Wieży Więziennej, od wschodniej strony - skierowanej w stronę ulicy Długiej - blisko prawego narożnika wystaje z muru kamienny element, jest to miejski pręgierz. Widać też także kamienną ościeżnicę drzwi na wysokości kilku metrów nad ziemią. Te drzwi pozwalały wyjść z Wieży na ruchomy (składany niczym zwodzony most) podest, sięgający od tego wyjścia do narożnika z pręgierzem.

Przed nami Baszta Słomiana oraz (ale od tyłu ) Wielka Zbrojownia.



Ceglana baszta została wzniesiona w 1346 roku w celu wzmocnienia miejskich obwarowań od zachodu. Mury w dolnej jej części są bardzo grube - nawet do 4 metrów. Baszta zawdzięcza nazwę być może pierwotnemu pokryciu dachu strzechą, która później została wymieniona na dachówkę. Obecny kształt baszta otrzymała w pierwszej połowie XV wieku. W 1945 roku uległy zniszczeniu górne części murów i dach, w 1950 roku zostały odbudowane.

Wielka Zbrojownia powstała w latach 1600-1609, na parterze przechowywano broń ciężką, do której dostęp zapewniały cztery bramy umieszczone po dwóch stronach budynku. W piwnicach znajdowało się miejsce dla kul armatnich, które wydobywano na powierzchnię za pomocą wyciągu znajdującego się od strony ulicy Piwnej. Górna kondygnacja wykorzystywana była do składowania lżejszej broni i innych elementów uzbrojenia.

W 2012 roku Zbrojownię oglądaliśmy od ulicy Piwnej, a więc od frontu.

(fotka z 2012)

(fotka z 2012)

Od frontu, wśród ornamentów fasady uwagę zwracają: figura Pallas Ateny, medaliony z synami Marsa, wizerunki żołnierskich głów, postacie zbrojnych gdańszczan. Są też elementy roślinne i złocenia, a nad bramami herby Gdańska strzeżone przez lwy.

(fotka z 2012)

(fotka z 2012)

(fotka z 2012)

Fasada od strony Targu Węglowego jest skromniejsza, ale zdobień też jest sporo.







Ciekawa jest figura Kozaka, który stopą przytrzymuje ściętą głowę kozackiego watażki (Jan Podkowa, samozwańczy hospodar mołdawski, nieuznany przez króla Stefana Batorego).



Budynek Zbrojwoni został spalony podczas działań wojennych w 1945. Odbudowano go w latach 1947-1965 oraz 2000−2005. Na wyższych kondygnacjach mieści się Akademia Sztuk Pięknych, a na parterze przestrzeń wystawiennicza tej uczelni.

Ulicą Szeroką dochodzimy do Bramy Żuraw.



Nadeszła pora gotowości na zjedzenie obiadu . Pierwsza myśl – przysiąść na Targu Rybnym w „Tawernie Dominikańskiej”…



Z wyborem dania obiadowego nie mielibyśmy problemu, ten jednak pojawił się odnośnie piwa. Niestety, nie mieli tam żadnego lokalnego (albo chociaż prawie lokalnego) browarka, a „Tyskie” czy inne podobne niekoniecznie chcemy pijać na Pomorzu.





Ostatecznie „wygrał” Jacobsen na Świętojańskiej , bo tam przynajmniej lali „Złote Lwy” Ambera . Ogólnie nie było źle, tyle że bez widoku na Motławę. Jednakże mając na względzie to, że akurat mocno wiało i trochę padało, taka opcja miała plusy.

Z Długiego Pobrzeża przeszliśmy przez Bramę Świętego Ducha na ulicę o tej właśni nazwie.



Brama istniała już w 1378 roku. W połowie XV wieku uzyskała kształt z podwójną wnęką i ażurową attyką (usuniętą w XIX wieku). W XVI wieku brama utraciła charakter militarny i została zaadaptowana na mieszkania oraz warsztaty. Ostateczne zatracenie historycznej formy spowodowały przebudowy w XIX wieku. Po zniszczeniach wojennych, odbudowa rozpoczęła się dopiero w pierwszej połowie lat 80.XX wieku. Dzisiejsza forma architektoniczna mocno odbiega od pierwotnego kształtu.

A to już ulica Świętego Ducha.