Pomorze Zachodnie (Kołobrzeg, X-XI 2025)

Pomorze Zachodnie

Moje pierwsze nadbałtyckie wspomnienia związane są z Mrzeżynem, gdzie w czasach podstawówki byłam na obozie harcerskim. Potem długa przerwa…
Dopiero gdy nasze dzieci były dziećmi, kilkukrotnie zdarzyło nam się odwiedzić zachodnią część polskiego wybrzeża. Coś tam utkwiło mi w pamięci, ale z upływem lat z pewnością zmiany są olbrzymie i dobrze byłoby kiedyś to sobie odświeżyć .

W czasach nie aż tak dawnych, podczas jednego z naszych BBW, udało mi się być w najbardziej zachodniej części tego regionu. Nocowałyśmy wówczas w Międzyzdrojach, przy okazji odwiedziłyśmy też co nieco w pobliżu . Relację z tego wypadu (Nadbałtycka czerwcówka 2017) zamieściłam na stronach 68-72 w temacie „Dolny Śląsk i nieco dalej”, znalazły się tam odwiedziny takich miejsc:

Kamień Pomorski - str. 68 - 69
Międzyzdroje - str. 69, 70-71
Plażą z Wisełki do Międzyzdrojów - str. 69 - 70
Świnoujście - str. 71 oraz 72
Heringsdorf - str. 71
Ahlbeck - str. 71 - 72
Wolin - Centrum Słowian i Wikingów - str. 72

Tym razem przybliżę Wam jesienny Kołobrzeg, jakim „obdarował” mnie NFZ . Będzie też krótki wypad do Trzebiatowa w jedną z niedziel, bo ileż można spacerować tylko po Kołobrzegu?

Kołobrzeg: str. 1 –
Trzebiatów: str.

Kołobrzeg październik/listopad 2025

Trzy jesienne tygodnie przypadły na mój pierwszy w życiu pobyt sanatoryjny . O kuracji pisać nie będę, gdyż nie jest tu miejsce na ocenę sanatorium i zabiegów. Skoro był jednak czas także na spacery po Kołobrzegu, więc co nieco zobaczyłam i mogę podzielić się wspomnieniami.

Fotki powitalne









Nie będę oczywiście opowiadać o tym, jak było w kolejnych dniach. Będą to raczej opisy miejsc, czasem z fotkami z różnych dni. Najwięcej zdjęć rzecz jasna z widokiem na morze, bo przecież trzeba było łapać jod .

Kołobrzeski Kamienny Szaniec (Szaniec Waldenfelsa, niem. Waldenfels Schanze) to obiekt dawnej Twierdzy Kołobrzeg, od 1887 wykorzystywany do celów rekreacyjnych uzdrowiska. Położony jest nad samym brzegiem Bałtyku, przy skrzyżowaniu ulicy Fredry z ulicami Sułkowskiego i Sikorskiego. Niemiecka nazwa szańca upamiętniała kapitana Karola W. E. Waldenfelsa, który w 1807 poległ w pobliskim Forcie Wilczym (obecnie jest tam amfiteatr). Polska nazwa pochodzi od wału z głazami, który zabezpieczał obiekt od strony morza.







Szaniec powstał w latach 1832-1836, w miejscu gdzie w 1807 rozgrywały się najkrwawsze i najcięższe walki między obrońcami Twierdzy Kołobrzeg i 1 Pułkiem Piechoty Legii Poznańskiej. Rolą szańca była osłona twierdzy i portu, w tym zwalczanie okrętów. Szaniec był zbudowany z dwóch wałów ziemnych z kazamatami oraz fosy od strony północnej i wschodniej. Od strony morza zabezpieczony był potężnym wałem z głazów. Po likwidacji twierdzy, od 1887 r. dawny szaniec pełnił funkcję rekreacyjno-gastronomiczną i był celem spacerów kuracjuszy kołobrzeskiego uzdrowiska. Zasypano część fosy, posadzono drzewa, wewnątrz zbudowano ogrodową restaurację, a na wale od strony morza usytuowano oszkloną werandę z tarasem, w której urządzono kawiarnię. Było to jedno z najmodniejszych miejsc kurortu.



W czasie walk w marcu 1945 r. wszystko zostało zniszczone. Pomimo wpisania w 1967 roku do rejestru zabytków, szaniec ulegał dalszej dewastacji. W latach 70-tych XX w. rozebrano kamienny wał i zlikwidowano znaczną część wału ziemnego. Pod koniec lat 80. XX wieku zdecydowano o ponownym umocnieniu terenu przez zastosowanie ścianki wodoszczelnej Larsena. Prace te nie przyniosły jednak zamierzonego skutku, od kilkunastu lat wokół Kamiennego Szańca prowadzone są intensywne prace zabezpieczające brzeg przed erozją. Pojawiły się również propozycje rekonstrukcji kamiennego falochronu. W 1995 roku w ruinach szańca powstał punkt gastronomiczny. Miałam w planie przysiąść tam któregoś dnia podczas spaceru plażą, ale ostatecznie nic z planu nie wyszło.

Kołobrzeskie plaże są jednymi z szerszych nad Bałtykiem. Trzeba przyznać, że są ładne , ale... nie wyobrażam sobie, abym mogła tu być w pełni letniego sezonu . W każdym bądź razie na pewno nie blisko molo, gdyż nawet jesienną porą tu ludzi bywało sporo, tyle że spacerujących.









Na molo chociaż raz wejść trzeba , nawet jeśli w porównaniu tym sopockim (a przecież nie tak dawno na nim byłam) nie jest duże.



Mój pobyt w Kołobrzegu przypadł głównie na czas, w którym wstęp na molo był już bezpłatny. Tyle, że w słoneczne dni tłok był tam zazwyczaj spory i jakoś nie zachęcał do wejścia, wybrałam więc dzień gorszy pogodowo .

Pierwszy kołobrzeski pomost został zbudowany w 1881 roku. Była to konstrukcja drewniana, w kształcie litery T, mająca około 100 m długości, na końcu znajdowała się przystań dla małych żaglowców. Pomost został zniszczony w czasie II wojny światowej.



Obecne żelbetonowe molo oddano do użytku w czerwcu 1971 roku. Ma długość 220 m i szerokość 9 m, pomost spacerowy znajduje się około 4,5 m nad poziomem morza. Na końcu pomostu znajduje się dwupoziomowa głowica, która może być wykorzystana jako przystań dla małych statków wycieczkowych.

(fotka z netu: https://kolobrzeg.eu/4992-kolobrzeg-molo )





Molo odrestaurowane zostało w latach 2014-2015.











Żałuję, że któregoś wieczoru nie dotarłam do molo, aby zobaczyć jak jest podświetlone…

Zmierzam w stronę latarni morskiej



Na placyku przed wejściem na kołobrzeskie molo można zobaczyć łabędzie



Przy Bulwarze Jana Szymańskiego mijamy upamiętniający go pomnik. Szymański był pierwszym dyrektorem i współtwórcą Polskiej Żeglugi Bałtyckiej.



Przy nadmorskim deptaku znajduje się odsłonięty 3 listopada 1963 r. Pomnik Zaślubin Polski z Morzem.



Pamiętacie pieśń, jaką na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej śpiewał Adam Zwierz ?

„ (…) Czterech ze mną zdobywało kolejowy dworzec
A dwóch tylko, i to rannych, zobaczyło morze

Płynie przez Kołobrzeg Parsęta, Parsęta
Dziesięć dni kto przeżył, pamięta, pamięta
Płynie przez Kołobrzeg Parsęta, Parsęta

Przyszli do nas z batalionu, rany przewiązali
Gęby umyć z tłustej sadzy i czekać kazali
Sam pułkownik miał przyjechać czy też kto i wyżej
W morze złoty pierścień wrzucić, a nam przypiąć krzyże (…)"



Pierwsi polscy żołnierze (plut. Kazimierz Grzejek i plut. Zygmunt Pączka) dotarli na plażę w Kołobrzegu (obecnie „plaża dla psów” na zakończeniu ul. Zachodniej, przy granicy z Grzybowem) 8 marca 1945 roku. Takie wspomnienia zachowały się w Wojskowym Instytucie Historycznym. „Przed nami falowała nie kończąca się przestrzeń wody. Staliśmy jak oczarowani. Daleko przed nami, na wysokości Kołobrzegu, stały na pełnym morzu okręty, do których podpływały łodzie i barki. To Niemcy ewakuowali miasto. Obok nas, na piaszczystym wybrzeżu walały się części umundurowania i uzbrojenia, pływały podrzucane falami kawałki belek i desek. Przy tym wszystkim nie kończący się szum fal i spienione białe grzywy”. Następnie, Grzejek założył na kawałek drewna biało czerwoną chorągiewkę, którą zamoczono w morskich falach, a następnie na kiju wbito ją w brzeg morski. We wspomnieniach tego żołnierza znajduje się informacja o słowa Pączki, wygłoszonych z tej okazji do żołnierzy: „Bardzo długie lata nie było jej tutaj, na tej ziemi, więc niech teraz stoi, nam na chwałę, a Niemcom na naukę!”
Dotarcie polskich żołnierzy nad Bałtyk 8 marca przeszło do historii Wojska Polskiego, choć dziś nie jest aż tak bardzo spopularyzowane, jak zaślubiny z 18 marca

Modernistyczny pomnik upamiętnia zaślubiny z Bałtykiem , które miały miejsce 18 marca 1945 roku na Forcie Ujście, po zdobyciu Kołobrzegu przez oddziały 1 Armii Wojska Polskiego. Pomnik nie upamiętnia zwycięstwa Polaków, lecz ich dojście do morza… Autorem projektu pomnika jest architekt Wiktor Tołkin, który specjalizował się w monumentach upamiętniających martyrologię narodu polskiego. Główny element pomnika tworzy odlana w betonie stylizowana flaga, trzymana przez grupę figuralną. Mozaiki na ścianach i masywne płaskorzeźby żołnierzy są symbolem tysiąclecia tradycji oręża polskiego na Pomorzu. Na płytkach kamiennych, które leżą u podnóża pomnika, upamiętniono wszystkie jednostki zdobywające miasto w 1945 roku. Prześwit pod pomnikiem symbolizuje okno na świat, czyli port morski.



Legenda miejska mówi, iż przejście z jednej strony pomnika na drugą przez okno (na bezdechu) przynosi spełnienie się wcześniej pomyślanego życzenia. Nie wiem czy tak jest, bo o legendzie dowiedziałam się już po powrocie do Wrocławia, a przypadkiem jakoś na takie przejście nie wpadłam .

Widok na pomnik od strony parku im. Stefana Żeromskiego…

Jesteśmy przy latarni morskiej, wybudowanej na miejscu Fortu Ujście. Fort ten zbudowano w latach 1770-1774 u ujścia rzeki Parsęty, aby bronić wejścia do portu. Jeszcze wcześniej (od 1627 r.) w tym miejscu znajdował się szaniec ziemny, który w latach 1760-1761 nie był w stanie zapobiec opanowaniu portu wojennego przez wrogów. W latach 1832-1836 fort zmodernizowano. W 1945 roku był to ostatni niemiecki punkt obrony Twierdzy Kołobrzeg, ewakuowany w nocy z 17 na 18 marca.



Po raz pierwszy światło zapalane dla celów nawigacyjnych pojawiło się w Kołobrzegu w 1666 roku. Wykorzystywano do tego celu wieżyczkę budynku zarządu portu. Światło to było zapalane tylko okazjonalnie, gdy statki wpływały do kołobrzeskiego portu. W późniejszym czasie światło zapalano na falochronie wschodnim lub na maszcie przy pierwotnej stacji pilotów wprowadzających statki do kołobrzeskiego portu.
W 1899 roku na wale Fortu Ujście wybudowano nowy budynek ryglowy przeznaczony na stację pilotów. Obok zbudowano wieżę latarni morskiej o wysokości 25 m. Zasięg tej latarni wynosił 8 Mm, a źródło światła znajdowało się na wysokości 14 m n.p.m.



Mur pruski nie był odpowiedni dla budynku nad samym morzem, więc już w 1909 roku lekki budynek ryglowy zastąpiono budowlą murowaną, otynkowaną. Zasięg latarni wzrósł do 12 Mm, a zasilane gazem światło żarowe znalazło się na wysokości 25 m n.p.m.



W marcu 1945 roku latarnię wysadzili niemieccy żołnierze, ponieważ stanowiła doskonały punkt orientacyjny dla polskich artylerzystów podczas walk o Kołobrzeg. Przy jej ruinie, 18 marca odbyły się zaślubiony z morzem. Wkrótce po zakończeniu II wojny światowej przystąpiono do budowy nowej ceglanej latarni, którą ukończono najpóźniej w listopadzie 1945 roku. Wybudowano ją w nieco innym miejscu, wykorzystując fundamenty rotundy Fortu Ujście. Wysokość wieży to 26 m, wysokość światła 36 m n.p.m. , zasięg światła 16 Mm (29,6 km).

W okresie PRL latarnia oprócz funkcji użytkowych była pomnikiem zwycięstwa nad faszyzmem i Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Ta ostatnia funkcja była zresztą funkcją pierwotną, jako że gdy startowano z budową w sierpniu 1945 roku, latarnia nie była do niczego potrzebna. Rosjanom nie zależało na odbudowie Kołobrzegu, wręcz przeszkadzali w odbudowie portu rybackiego.Niemniej jednak, projekt latarni wykonali, a pracami miał kierować inżynier major wojsk radzieckich. Latarnię zbudowano nie obok górnej części Fortu Ujście, ale bezpośrednio na nim. Na forcie pod latarnią pochowano 16 ekshumowanych polskich żołnierzy oraz dwukrotnie więcej żołnierze Armii Czerwonej (chociaż ich wkład w bój o Kołobrzeg był mniejszy od wkładu polskiego). Ze Związku Radzieckiego sprowadzono zwłoki majora Klimienko, który miał tytuł Bohatera Związku Radzieckiego i tu również go pochowano…

Szczyt latarni udekorowany był podświetloną na czerwono metalową gwiazdą, a na murach umieszczono symbole sierpa i młota oraz datę wojny niemiecko-radzieckiej "1941-1945". Sowieci nie uwzględnili kampanii wrześniowej 1939 w symbolice pomnika… Po polsku był sporządzony napis: "Wieczna pamięć bohaterom poległym w walce z faszystowską germanią za wolność i niepodległość Radzieckiego Związku i Demokratycznej Polski". Nad tą tablicą wznosił się stalowy orzeł (zdjęty podczas późniejszych remontów latarni).

Z biegiem lat, powoli radzieckie symbole usuwano, a po 1956 roku latarnia uzyskała w pełni funkcję nawigacyjną, W latach 1979–1981 oraz w roku 2001 i w latach 2024-2025 dokonano remontów latarni. Około 1980 roku, na napisie rok 1941 zamieniono na 1939 i od tego momentu latarnia była typowym pomnikiem II wojny światowej. W 2022 roku z zewnętrznej fasady latarni zdjęto płaskorzeźbę, przedstawiającą pepeszę i sztandar z sierpem i młotem.

(fotka z netu: http://www.polskaniezwykla.pl/web/place ... ,3091.html )

Obecnie latarnia upamiętnia żołnierzy polskich, poległych w walkach o Kołobrzeg w marcu 1945 roku – w tym celu na od umieszczono stosowną tablicę.











Na murze przy latarni znajduje się miejsce poświęcone ofiarom morza. Są to tablice z nazwiskami ofiar, które pochłonęły fale morskie, a nad tablicami umieszczono napis: „Zginęli na morzu”.

Jednym z atutów turystycznych latarni jest taras widokowy (”emerycka” cena wstępu to 10 zł).
Aby wejść na górę, trzeba pokonać 108 schodów.





Z tarasu można podziwiać panoramę miasta i portu oraz tereny nadmorskie.

'
Skwer pod latarnią od strony nabrzeża pasażerskiego od 2003 roku nosi imię komandora Stanisława Mieszkowskiego. Pełnił on funkcję kapitana portu w Kołobrzegu w latach 1945-1946. Na placu, tuż przy murze otaczającym latarnię, stoi pomnik komandora odsłonięty23 czerwca 2007 roku.



Stanisław Mieszkowski jako ochotnik był uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku. W czasie kampanii wrześniowej 1939 dowodził grupą kanonierek broniącą portu w Gdyni, następnie przebywał w niewoli niemieckiej. Od 1947 roku był szefem Sztabu Głównego Marynarki Wojennej, a w 1949 roku objął stanowisko zastępcy dowódcy Marynarki Wojennej ds. liniowych. W tym samym roku objął funkcję dowódcy Floty Marynarki Wojennej . W październiku 1950 roku został aresztowany pod fałszywym zarzutem spisku w wojsku. Po trwającym 2 lata brutalnym śledztwie, Najwyższy Sąd Wojskowy skazał go na karę śmierci za działalność szpiegowską. Wyrok wykonano w Warszawie 16 grudnia 1952 roku, strzałem w tył głowy… Ten sam sąd oczyścił komandora Mieszkowskiego ze stawianych mu zarzutów w kwietniu 1956 roku.



Figura komandora ma ponad 2 metry wysokości i ustawiona jest na granitowym cokole.



Na Skwerze Mieszkowskiego znajdziemy też figurkę żółwia oraz pomnik Małego Rybaka.





Rzeźba Małego Rybaku stanęła na skwerze w maju 2017 roku, w ten sposób upamiętniono 50-tą rocznicę powstania kołobrzeskiego Technikum Rybołówstwa Morskiego.

Pospacerujmy chwilę po Nabrzeżu Pasażerskim, może znajdzie się chętny na jakiś rejsik po morzu?











Ja nie popłynęłam, jedynie popatrzyłam. Zamiast rejsu była kawka w Colberg Cafe pod latarnią.

Najlepsza na spacery była oczywiście długa plaża ( zdjęciami „zasypię” Was w końcowych odcinkach kołobrzeskich opowieśc).



Czasem jednak wygodniej (a na pewno szybciej ) było przejść którymś z deptaków.



Przez uzdrowisko ciągnie się długa promenada, biegnąca ul. M. Rodziewiczówny, ul. gen. W. Sikorskiego, ul. A. Sułkowskiego.



Spacerując głównym deptakiem w kierunku wschodnim, za Kamiennym Szańcem mamy po prawej Park im. Aleksandra Fredry założony na przełomie XIX i XX wieku, który zachował się w pierwotnych granicach i układzie przestrzennym. Od strony promenady sprawiał jednak wrażenie średnie, niezachęcające do wejścia w jego zarośnięte tereny. Nieco lepiej wyglądał to od ulicy Fredry w pobliżu wejścia do amfiteatru, ale zdjęć nie mam. Wzmianka o amfiteatrze jednak się należy, gdyż tam w latach 1968-1991 odbywały się festiwale piosenki żołnierskiej. Amfiteatr powstał w 1925 roku z przebudowania danego Fortu Wilczego, zbudowanego w latach 1806-1807. w celu ochrony portu kołobrzeskiego od wschodu.

Moja ulubiona kafejka „ Kurort Café” przy głównym deptaku…







Jak nie plażą ani promenadą, to można spacerować Aleją Nadmorską, znacznie mniej obleganą przez kuracjuszy i urlopowiczów (im bliżej molo, przy głównej promenadzie jest gęściej ).





Pomiędzy Aleją Nadmorską a głównym deptakiem rozpościera się Park Zdrojowy im. Stefana Żeromskiego, największy w mieście. Został założony w XIX wieku, rośnie w nim wiele okazów starych drzew, krzewów i paproci.



Są w nim sympatyczne alejki dla pieszych oraz ścieżki rowerowe. Zachodnia, szersza część parku, usytuowana jest niedaleko Pomnika Zaślubin z Morzem. Park osłania zabudowania uzdrowiskowe przed silnymi wiatrami znad morza.

Jesteśmy na Skwerze Koncertów Porannych z fontanną (jesienną porą już nieczynną), rzeźbami Karuzela i Macierzyństwo.

Piaskowcowe 3-metrowe Macierzyństwo powstało w 1960 roku, początkowo rzeźba stała w innej lokalizacji (obecne miejsce od 2018 r.). Autorką Macierzyństwa jest Alina Ślesińska, która była uczennicą Xaverego Dunikowskiego.



Na skwerze, od strony ul. Towarowej, znajduje się bindaż grabowy (aleja obsadzona obustronnie drzewami grabu pospolitego, których korony splatają się ze sobą tworząc rodzaj sklepienia). Zabytkowy bindaż powstał w połowie XIX wieku i ma 130 m długości.



Bindaże były popularne w parkach renesansowych i barokowych, obecnie są rzadko spotykane.

W sąsiedztwie Skweru Koncertów Porannych znajduje się Park Teatralny. W 1868 roku na terenie tego parku zbudowano szachulcowy budynek teatru zdrojowego, niestety nie przetrwał II wojny światowej. Na skraju parku, przy ul. Solnej, stoją obecnie zabudowania Regionalnego Centrum Kultury, w budynku głównym mieści się sala koncertowo-teatralna. Wewnątrz nie byłam, ale mam fotki instalacji plenerowej „Przerwa w koncercie” przed RCK, powstającej od 2011 roku. Te gigantyczne krzesła są dziełem Wiktora Szastały, na ich znajdują się instrumenty (na jednym wiolonczela, na drugim altówka, na trzecim skrzypce z zerwaną struną)…



Czwarte krzesło stoi po drugiej stronie budynków RCK, mamy więc Kwartet Smyczkowy .



A to letnia scena plenerowa RCK…



Przy ulicy Solnej można zaglądnąć do domu do góry nogami. Takie atrakcje pojawiły się w wielu miejscach w naszym kraju, w żadnej jednak nie byłam, w tej kołobrzeskiej również nie (ale byłam blisko ).



Któregoś dnia, wraz z sanatoryjnymi koleżankami, wstąpiłam za to do znajdującej się w pobliżu restauracji „Fishka- Fishka”, no bo będąc nad morzem, chociaż raz wypada zjeść dobrą rybkę.