Pomorze Zachodnie (Kołobrzeg i Trzebiatów, jesień 2025)

Zamiast iść dalej Szlakiem Słonia w stronę rynku, zdecydowałam się na przeciwny kierunek, aby chociaż trochę zobaczyć, dlaczego Trzebiatów bywa nazywany Miastem Czterech Religii.

Na początek widok na stojącą w narożniku ul. Wojska Polskiego i ul. Daszyńskiego prawosławną cerkiew Świętego Ducha.



To dawna szpitalna kaplica zbudowana w XIV wieku, wchodziła w skład obiektów szpitalno-opiekuńczych ufundowanych przez radę miejską Trzebiatowa. W 1534 roku odbył się tu sejmik stanów Pomorza odrzucający zwierzchnictwo papieża i wprowadzający na Pomorzu protestantyzm. Głównym orędownikiem wprowadzenia protestantyzmu na tych ziemiach był Jan Bugenhagen, rektor tutejszej szkoły łacińskiej i przyjaciel Marcina Lutra.
W 1750 roku w kaplicy urządzono magazyn soli, następnie remizę strażacką. Od 1902 roku była używana jako aula żeńskiej szkoły (zabudowana tej szkoły sąsiadowały z kaplicą), a po II wojnie światowej do 1953 roku jako sala gimnastyczna lokalnego klubu sportowego. Od 1956 roku to świątynia prawosławna, niestety nie mogłam zaglądnąć do wnętrza.



Ładna kamienica przy ul. Wojska Polskiego 39 to secesyjny budynek z początku XX wieku, pierwotnie hotel.





Kościół św. Jana przy ul. Żółwiej ufundowany został w 1850 roku, należał do parafii staroluterańskiej. W latach 1904-1905 świątynię przebudowano w stylu neogotyckim.



Po II wojnie światowej służył krótko kościołowi rzymskokatolickiemu jako świątynia Przemienienia Pańskiego oraz miejsce katechezy prowadzonej przez siostry zakonne ze Zgromadzenia Służebniczek NMP. Obecnie od 1950 roku świątynia ewangelicko-augsburska, na przedłużeniu świątyni mieści się pastorówka. Charakterystyczny jest wspólny dach dwuspadowy kościoła i plebanii oraz 35-metrowa wieża z dzwonami z 1931 roku.

Zabytkowy wóz strażacki koło remizy OSP przy ul. II Pułku Ułanów…





Po drugiej stronie ulicy stoi grekokatolicka cerkiew św. Apostołów Piotra i Pawła.



Zbudowana na przełomie XIV i XV wieku jako kaplica św. Gertrudy, była drugą z trzech gotyckich kaplic przyszpitalnych Trzebiatowa. Usytuowana została poza murami miejskimi, na Przedmieściu Gryfickim. Służyła jako lecznica i dom starców dla 15 mężczyzn i kobiet, a opłaty za pobyt regulowano opałem lub zapisami testamentowymi.



Kaplica została założona na planie prostokąta z poligonalnie zamkniętym prezbiterium i wąską wieżą. Z czasem do ścian bocznych dobudowano dwie kruchty. W XVII wieku rozebrano przylegające do kaplicy obiekty szpitalne, a sam budynek świątyni przeznaczono na magazyn i warsztat rzemieślniczy. W 1898 roku ponownie adaptowano kaplicę na cele sakralne, w okresie międzywojennym była to kaplica pogrzebowa obsługująca założony w pobliżu cmentarz komunalny. W 1925 roku kaplicę przejęli katolicy i zaadoptowali na główny kościół przybywających do miasta za pracą. W 1957 roku obiekt przejęli grekokatolicy. W 2018 roku kaplica została odrestaurowana przy wsparciu środkami unijnymi.

Za kaplicą, na tyłach placu kościelnego, znajdują się pozostałości nagrobków dawnego cmentarza ewangelickiego oraz kamień poświęcony zmarłym mieszkańcom Trzebiatowa.

Trzecią gotycką kaplicą szpitalną była kaplica św. Jerzego położona przy ul. Kołobrzeskiej. Tam podczas spaceru nie dotarłam (w sumie to nawet byłam niedaleko) , ale „dla porządku” wypada wspomnieć o tej kaplicy z 1307 roku, która od XIX wieku (po przebudowie) jest domem mieszkalnym.

Kolejnym punktem do zobaczenia miał być rynek, od kaplicy św. Gertrudy wróciłam więc „po śladach” do kaplicy Świętego Ducha. No i tu zrobiłam błąd… Zamiast pójść dalej prosto ul. Wojska Polskiego, skręciłam w lewo. Drogi do rynku zbytnio nie przedłużyłam , ale przez to nie zobaczyłam na własne oczy XVII-wiecznego wizerunku słonia, najważniejszego na trzebiatowskim Szlaku Słonia. No a potem, będąc już w rynku, do odpowiedniego miejsca nie podeszłam .



Sgraffito Słoń powstało w 1639 roku, znajduje się na bocznej elewacji narożnej kamienicy ( Rynek 26 / ul. Zajazdowa).

(fotka z netu https://mapy.com/pl/turisticka?source=o ... 21083&z=18 )

Sgraffito odkryto podczas renowacji kamienicy w 1914 roku. Przedstawia indyjską słonicę Hansken, występującą w XVII wieku w objazdowym cyrku. Żywy słoń był w ówczesnej Europie wzbudzał wielkie zainteresowanie, a Hansken podróżowała ze swym opiekunem po wielu europejskich krajach i wykonywała wiele cyrkowych sztuczek. Zdobyła sławę, uwieczniona została na kilku dziełach malarskich, m.in. przez Rembrandta (w latach 1637-1638 wykonał trzy słoniowe rysunki).

(fotka z netu)

Słonica urodziła się na Cejlonie w 1630 roku, ówczesny cejloński władca podarował ją w 1633 roku holenderskiemu księciu Fryderykowi Henrykowi Orańskiemu. Ten zań przekazał Hansken swojemu kuzynowi Mauritzowi Johanowi von Massau-Siegen, który w 1636 roku sprzedał ją kapitanowi Corneliusowi Jacobowi von Groenevelt. Nowy właściciel nadał słonicy imię Hansken i nauczył ją ponad 30 sztuczek, m.in. maszerowała z flagą w trąbie, grała na bębnie ,czyściła się miotłą, strzelała z muszkietu, posługiwała się rapierem, podnosiła z ziemi pieniądze rzucane przez widzów i… popijała piwko. Występy słoniowej celebrytki trwały w Europie przez 20 lat. Hansken niestety nie była odpowiednio karmiona, a liczne podróże nie sprzyjały jej zdrowiu, ostatecznie zakończyła życie we Florencji w listopadzie 1655 roku. We florenckim muzeum znajduje się jej szkielet…

Podczas cyrkowych podróży, w 1639 roku dotarła do bogatego wówczas Trzebiatowa i po tym wydarzeniu ktoś uwiecznił ją na ścianie trzebiatowskiej kamienicy. Tak oto słoń stał się jednym z symboli polskiego miasta .

Zamiast zabytkowego sgraffito, na fotce mam budynek stojący na rogu ul. Kościuszki i ul. Witosa. Dom ten powstał na początku XX wieku, po II wojnie światowej przez czas jakiś mieściła się tu Baltona, a teraz … przydałby się remont.



Jesteśmy na sporym rynku otoczonym ładnymi kamieniczkami. Każda z nich jest inaczej wykończona, fasady często mają bogaty wystrój.

Najważniejszy jest oczywiście stojący pośrodku ratusz wybudowany w 1701 roku z wykorzystaniem elementów gotyckiego ratusza z XV wieku, jaki spłonął w 1696 roku.



Ratusz składa się z czterech skrzydeł tworzących kształt prostokąta z krótkim skrzydłem zachodnim. Na małym wewnętrznym dziedzińcu (nie byłam na nim) odkryto pozostałości XVII-wiecznej szubienicy. Z pierwotnego gotyckiego ratusza zachowały się (po stronie zachodniej) trzy zamurowane ostrołukowe arkady na poziomie parteru oraz dwie półkoliście zamknięte blendy na I piętrze, będące fragmentem bogatego niegdyś szczytu.



Nad skrzydłem północno-wschodnim góruje czworoboczna wieża zwieńczona ośmiobocznym prześwitowym hełmem z kopułką.





Nie udało mi się zobaczyć zabytkowego słoniowego sgraffito, zamiast tego mam pamiątkowe fotki ze stojącą na rynku figurą Hansken.

Krótkim spacerkiem ul. Słowackiego dotarłam do kościoła Macierzyństwa NMP.

.

To bardzo okazała gotycka budowla, powstała w latach 1305-1370. W latach 1865-1867 miała miejsce neogotycka przebudowa. A w 1986 roku kościół odnowiono.
Świątynia ma 72 metry długości i 28 metry szerokości oraz wieżę wysokości 90 metrów, założoną na planie prostokąta. Jest ona zbudowana z cegły, a cokół wieży i jej narożniki wykonano z kostek granitowych i regularnie ociosanych bloków piaskowca. Na wieży znajdują się zabytkowe dzwony (z 1399 i 1515 r.) oraz trzeci młodszy - ale dzwonów rzecz jasna nie widziałam.













Od 1534 roku świątynia służyła luteranom, do katolików wróciła po II wojnie światowej. Od 1996 roku jest to Sanktuarium Maryjnego Macierzyństwa NMP.

Udało się wejść do wnętrza, chociaż nie było to takie oczywiste. Trafiłam na szczęście akurat na moment, gdy wierni wychodzili z kościoła po zakończeniu mszy, no więc weszłam. Nie było jednak zbyt wiele czasu na dokładne zwiedzenie, gdyż ksiądz akurat gasił światła, zaraz potem stanął przy drzwiach wyjściowych z wyraźnym oczekiwaniem, żebym świątynię opuściła i mógł ją zamknąć . Poniżej więc to, co w pośpiechu udało się zobaczyć.





W ołtarzu głównym można zobaczyć obraz Matki Bożej Łaskawej z wieńcem gwiazd nad głową i księżycem pod stopami, który pojawił się tu w XIX wieku. Jest to nietypowe dla świątyń protestanckich (a taką wówczas była ), aby obraz Maryi znalazł się w takim miejscu.







Na uwagę zasługują epitafia i płyty nagrobne (najstarsza ponoć z 1382 r organy z połowy XIX wieku, stalle w prezbiterium, witraże z 1867 roku ufundowane przez pruskiego króla Wilhelma I…

Będąc w Trzebiatowie, warto zaglądnąć do tej świątyni













Jej otoczenie też jest zadbane.

Najważniejsza woda w Trzebiatowie to oczywiście rzeka Rega, ale płynie tu także Młynówka (dopływ Regi), na której znajduje się elektrownia wodna. Zespół elektrowni wodnej wybudowano w latach 1926-1927, obejmuje: budynek elektrowni wodnej stopień wodny. Zobaczymy to z mostu na ul. Mostowej.



Tak jak wcześniej napisałam, przeoczyłam naoczne oględziny zabytkowego sgraffito z Hansken. Udało się jednak zobaczyć współczesny mural ze słonicą , na ścianie domu przy ul. Mostowej 21.



Słoń na muralu na swym grzbiecie niesie zabytki Trzebiatowa.



A to zegar słoneczny na skwerku, z którego oglądałam słoniowy mural.



Gdybym poszła dalej ul. Mostową, a za rondem ul. Kołobrzeską, dotarłabym do trzeciej kaplicy szpitalnej (św. Jerzego – obecnie budynek mieszkalny), ale tego nie zrobiłam. Wróciłam przez most do centrum miasteczka…

Przed powrotem na stację kolejową, do zobaczenia został mi trzebiatowski pałac. Dochodząc do niego, przy ul. Wojska Polskiego minęłam pomnik W hołdzie bohaterskim żołnierzom 36.Pułku Piechoty poległym w czasie II wojny światowej.



Pałac jest ładnie położony w parku, w zakolu linii dawnych murów miejskich.



Piętrowy budynek pałacu składa się z korpusu głównego oraz skrzydła bocznego.



W średniowieczu w tym miejscu znajdował się gród książęcy księżnej Anastazji, córce Mieszka III Starego, wdowie po wywodzącym się z dynastii Gryfitów pomorskim księciu Bogusławie I. W 1224 roku księżna podarowała gród zakonowi Norbertanek z przeznaczeniem na ich klasztor. Budynku klasztoru zbudowano okoł 1285 roku. Ich wygląd nie jest znany, prawdopodobnie klasztor składał się z dwóch skrzydeł (ich relikty zachowały się w murach dzisiejszego pałacu). Po reformacji i kasacie klasztoru w XVI wieku, zabudowania poklasztorne stały się własnością książąt pomorskich. W 1560 roku dawny klasztor przebudowano na renesansowy zamek. Od 1619 roku mieściłla się tu rezydencja księżnej Zofii von Schleswig-Holstein, wdowy po księciu pomorskim Filipie II. Po śmierci księżnej, rezydencja przeszła na własność elektorów brandenburskich. Po pożarze w 1679 roku Wielki Elektor Fryderyk Wilhelm I rozkazał odbudować pałac. Odbudowa , wraz z przekształceniem budowli z renesansowej na barokową, została rozpoczęta w 1682 roku, ukończona w latach 1690-1694, za czasów Fryderyka III (późniejszego króla Fryderyka I). W XVIII wieku nastąpiła kolejna przebudowa obiektu. Pałac służył jako mieszkanie służbowe dowódców trzebiatowskiego pułku dragonów, między innymi w latach 1750-1769 księcia Fryderyka Eugeniusza von Würtemberg. W latach 1785-1790 w rezydencji mieszkał jego syn Ludwig von Würtemberg wraz z małżonką Marią z Czartoryskich (autorka pierwszej polskiej powieści romantycznej napisanej przez kobietę - "Malwina, czyli domyślność serca”). W tym czasie zmodernizowano wystrój wnętrz. W 1800 roku pałac został wystawiony na licytację. Rezydencję kupił burmistrz miasta Brummer, część pałacu wynajmował różnym zacnym osobistościom odwiedzającym Trzebiatów. W okresie wojen napoleońskich w pałacu znajdowała się kwatera generalnego gubernatora Pomorza i Nowej Marchii, feldmarszałka Gebharda von Blücher (zwycięzca spod Waterloo) . W 1813-1814 rozebrano jedno ze skrzydeł bocznych, które uległo zniszczeniu w wyniku pożaru. W 1822 r. o roku pałac kupiło Pomorskie Ziemstwo Kredytowe (Pommersche Landschaft) z przeznaczeniem ma biura i mieszkania, wkrótce elewacje pałacu otrzymały istniejący do dzisiaj późnoklasycystyczny wystrój. W okresie między wojennym w budynku mieściła się szkoła rolnicza, a po 1945 roku różne instytucje, W latach 1977-1989 wyremontowano pałac z przeznaczeniem na ośrodek kultury oraz bibliotekę miejską.

W jednej części budynku mieści się muzeum, którego jednakże nie zwiedziłam. Posiedziałam jedynie na ławeczce z widokiem na pałac oraz obejrzałam tablice informacyjne ustawione w przypałacowym parku.

Wracając ul. Dworcową na stację kolejową, przechodzi się przez dwa mosty. Pierwszy jest nad Młynówką.



Drugi, ten na Regą, to most zabytkowy. Powstał w 1905 roku w stylu secesyjnym, został ozdobiony piaskowcowymi delfinami.











Fotki dworca kolejowego ani budynku stacji kolejki wąskotorowej (po drugiej stronie torów) nie mam, jakoś nie wydały mi się warte uwiecznienia.

I to tyle z ubiegłorocznych odwiedzin Pomorza Zachodniego. Czy i kiedy będzie ponowna, nie mam pojęcia. Tej, której opisywanie właśnie skończyłam, też przecież w planach nie było .

dangol napisał(a):
I to tyle ...

Fajny ten "słoniowy" Trzebiatów. Ja w Trzebiatowie byłem przejazdem z Kołobrzegu do Niechorza. Było to za głębokiej komuny. I tak mi chodzi po głowie, że trasa autobusu prowadziła przez poligon i wszyscy byli legitymowani.

pzdr

Danusiu , Trzebiatów pamiętam dobrze z lat 80-tych ubiegłego wieku , z pierwszych , samodzielnych wczasów ( FWP ) w Pogorzelicy , potem w Dźwirzynie i Rewalu , ale wtedy o Szlaku Słonia chyba nikt nie mówił ( w każdym razie nie przypominam sobie )
Na Twoich zdjęciach wygląda pięknie i interesująco , dziękuję , może przyszła pora żeby tam wrócić


Pozdrawiam
Piotr