Jura Krakowsko-Częstochowska, VI 2025 + VI 2026

Wróciłyśmy do Bramy Krakowskiej.



Skały tworzące bramę mają wysokość około 15 metrów. Nazwa od tego, iż ponoć tędy wiódł (ale żadne źródła tego nie potwierdzają) szlak handlowy ze Śląska do Krakowa. My przez te skalne wrota weszłyśmy do wąwozu Ciasne Skałki i ruszyłyśmy w kierunku kolejnej jaskini - Groty Łokietka.

Budka biletowa jest ciut wcześniej od jaskini, zaraz za odejściem szlaku niebieskiego od czarnego (ten wiedzie tuż pod wejście pod grotę). Bilet emerycki 21 zł, zwykły 30 zł.
Wejścia do jaskini są z przewodnikiem, co pół godziny, grupy max do 60 osób. W pobliżu wejścia jest kilka ławeczek i niewielka wiata, jest więc gdzie przysiąść w oczekiwaniu na swoją godzinę wejścia (wpisywana jest na bilecie przy jego zakupie).

Legenda podaje, że w jaskini tej przez czas jakiś ukrywał się Władysław Łokietek podczas najazdu na krakowskie ziemie króla czeskiego Wacława II. Wejście do groty wiedzie przez wąską szczelinę. Gdy Łokietek ze swymi ludźmi stanęli przed nią, była „zarośnięta” pajęczynami. Uznali, że to świetna zmyłka dla ścigających ich Czechów, do szczeliny spuścili się od góry po linach, nie naruszając delikatnej pajęczynowej zasłony… Gdy ścigający Łokietka czescy rycerze dostrzegli wejście do jaskini pokryte pajęczą siecią z małym pajączkiem uznali, że żaden człowiek nie miał szans tamtędy przejść i wrócili do swych oddziałów. Łokietek ze swoimi rycerzami przebywał w grocie przez kilka tygodni…

(tak Łokietka w jaskini uwiecznił Wojciech Gerson)

Dla upamiętnienia tych wydarzeń, krata w szczelinie ma kształt pajęczej sieci.
Nie mamy własnych jej fotek, gdyż turystów było wielu i zamiast pajęczyny, uwieczniłybyśmy ich .

(fotka z netu: https://opn.gov.pl/jaskinia-lokietka)

Być może, w legendzie tkwi ziarnko prawdy. Podczas badań archeologicznych prowadzonych w ponad 10 podkrakowskich jaskiniach odkryto bowiem artefakty z szeroko rozumianych czasów Władysława Łokietka (fragmenty naczyń, ostrogi wyposażone w małe żelazne gwiazdki, okucie heraldyczne pasa rycerskiego, pochwę miecza, pieniądze bite przez Wacława II). Znaleziska te pochodzą wprawdzie głównie z innych jaskiń na terenie Ojcowskiego PN (w tym Jaskini Ciemnej), ale świadczą o tym, że w kilku jaskiniach przebywały grupy zbrojnych rycerzy w czasach, kiedy Czesi ścigali Łokietka. Tam polscy rycerze oczekiwali sposobności na obalenie Wacława II z polskiego tronu i osadzenie tam piastowskiego Łokietka oraz zjednoczenie kraju.

W Grocie Łokietka byłam podczas „czarnobylowej” majówki 1986, ale prawdę mówiąc, niewiele z tego pamiętam . Nawet mam kilka pamiątkowych slajdów, ale niewiele mi przypomniały. Mam jednak wrażenie, że wówczas o wiele krótszą trasę można było przejść w tej jaskini. No i nie było wtedy elektrycznego oświetlenia.

Jaskinia leży na Górze Chełmowej, około 125 m ponad dnem Doliny Prądnika. Składa się z kilku korytarzy i komór. To największa jaskinia znajdująca się na obszarze Ojcowskiego Parku Narodowego, a także jedna z największych na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Łączna długość korytarzy i komór wynosi około 320 metrów, głębokość 7 m, temperatura jest stała 7–8 °C. W 1927 roku jaskinię uznano za zabytek, od 1987 roku trasa dla turystów jest oświetlona elektrycznie. Szata naciekowa Jaskini Łokietka jest uboga, zachowała się tylko w niedostępnych miejscach. W Jaskini Łokietka zimują nietoperze z gatunku podkowców małych i nocków dużych, ale ich populacja jest tu znacznie niższa, niż w Jaskini Ciemnej.

(plan ze strony https://epimenides.sktj.pl/jura/lokiet_p.html)

Do wejścia prowadzi wąska szczelina skalna o długości 20 metrów, będąca pozostałością korytarza, którego strop zawalił się przypuszczalnie jeszcze przed epoką lodową.
Wstępny korytarz zakręca, po drewnianych schodach schodzimy do obszernego Głównego Korytarza, Na jego stropie widać kotły wirowe, powstałe w czasie kiedy cały przekrój jaskini wypełniony był wodą.







Korytarz Główny prowadzi do Sali Rycerskiej o wymiarach 25 × 10 metrów, wysokość tej Sali to 5 metrów

Naciek „Duch Łokietka”…





Z Sali Rycerskiej w górę po schodach a następnie niewielkim krętym korytarzykiem docieramy do niedużego pomieszczenia, tzw. Kuchni. Sala ta znajduje się blisko powierzchni ziemi, na stropie widać zwisające korzenie.



Po lewej stronie znajduje się wnęka zwana Kominkiem.

Schodami zmierzamy w dół do ostatniej sali, tzw. Sypialni. Jest największą salą w tej jaskini, ma wymiary 20 × 30 metrów. Jej dno pokrywają głazy odpadłe od stropu pokryte polewą naciekową. W stropie znajdują się liczne kotły wirowe. Jest tu oczywiście "Łoże Łokietka" – półka skalna, na której wg legendy sypiał Władysław Łokietek wtedy, gdy ukrywał się w jaskini przed Wacławem II.











Na uwagę na pn. ścianie tej sali zasługuje słup naciekowy przypominający kształtem orła .



W 1974 roku Sypialnia została połączona z salą Rycerską sztucznie przebitym korytarzem o długości 8 m. Tędy wiedzie trasa powrotna.

Po wyjściu z jaskini, szlakiem czarnym powędrowałyśmy do Ojcowa.



Wejście na punkt widokowy Jonaszówka odpuściłyśmy. Za dużo ludzi tam było, a widok wprawdzie szerszy, ale chyba nie aż tak, żeby przewyższał chęć jak najszybszego dotarcia na piwko i pstrąga . Dlatego przed Jonaszówką opuściłyśmy szlak czarny (wiodący do asfaltowej drogi) i krócej, nieznakowaną ścieżką, zeszłyśmy do mostku na Sąspówce i wkrótce byłyśmy przy restauracjach.



Przysiadłyśmy pod parasolami Baru Sąspówka na zasłużony obiadek.





Stąd do naszego Młyna miałyśmy bliziutko i spędzony tam wieczór był milusi.

Widzę, że na stół wjechał słynny ojcowski pstrąg.

piekara114 napisał(a):Widzę, że na stół wjechał słynny ojcowski pstrąg.

Obowiązkowy przy każdej wizycie w tamtym rejonie , jako że jest podawany na dwa sposoby , za każdym razem sprawdzamy obydwa sposoby i smakuje nam wyśmienicie


Pozdrawiam
Piotr

Ojcowskiego pstrąga trzeba zjeść koniecznie! Co prawda, koleżanki które jadły pstrąga też w zamkowej restauracji w Pieskowej Skale, zdecydowanie palmę pierwszeństwa oddały tamtejszemu też ojcowskiemu. Ja smakowego porównania nie nam, ale co do wyglądu dania zgadzam się z nimi. Wakacyjnie spiro pstrąga jadamy na Kaszubach, z tym że surowe rybki przyrządzamy sobie w różnych wersjach sami.
A tak przy okazji. to najlepsze (tyle że wędzone) pstrągi kupujemy u pani Krystyny w Upiłce (po wielu latach pobytu mamy porównanie), ale ostatnio (jeśli jest nas nad jeziorem większe grono). z pstrąga wygrywa wędzony jesiotr od pani Krystyny.

Piątek, 5 czerwca

Ten poranek był idealny na ruszenie aut i zwiedzenie zamku Pilcza w Smoleniu, którego ze względu na już późną porę, nie zobaczyłyśmy rok wcześniej.



Auta stanęły na bezpłatnym parkingu w pobliżu budki z kasą biletową do zamku. Po nabyciu biletów, ruszyłyśmy w stronę ruin.





Budowę pierwszego drewnianego zamku w Pilczy (pierwotna nazwa Smolenia) datuje się na drugą połowę XIII wieku, powstał na miejscu prehistorycznego grodziska. Budowla została spalona w 1300 roku podczas walk Władysława Łokietka z królem Czech Wacławem II.
Murowany zamek gotycki zbudował w połowie XIV wieku Otton z Pilczy herbu Topór. Ród ten w dalszych latach przyjął nazwisko Pileckich od opodal leżącej wsi Pilicy. Początkową bryłę zamku stanowiła niewielka kamienna budowla z wysoką wieżą. Później obiekt systematycznie się rozrastał poprzez dobudowywanie dwóch zamków dolnych. Na przełomie XIV i XV wieku panią na Smoleniu była Elżbieta Pilecka-Granowska, od 1417 roku trzecia żona Władysława Jagiełły. W 1414 roku zamku został jej syn Jan z Pilczy (Jan Granowski) herbu Leliwa. Pileccy rozbudowali zamek w stylu renesansowym.
W XVI wieku władzę nad zamkiem przejęli Padniewscy. Pomimo modernizacji bardzo szybko zamek przestał wystarczać właścicielom, opuścili oni zamek. Wojciech Padniewski początkowo zamieszkał w dworku u stóp zamku, a w 1610 roku Padniewscy przenieśli się do nowego okazałego pałacu w pobliskiej Pilicy.



Zamek w Smoleniu od tego czasu zaczął niszczeć, zaś jego los przypieczętowali Szwedzi, którzy w 1655 roku. doszczętnie ograbili zamek, a na koniec go spalili. Budowla szybko stała się ruiną. W 1797 roku Austriacy przyczynili się znacząco do dewastacji zamku, używając kamienia z murów do budowy komory celnej w Smoleniu.

(widok wg drzeworytu z 1862 - https://polska-org.pl/8748137,foto.html ... ty=8050780 )



W latach 40.XIX wieku zamek został kupiony i częściowo zrekonstruowany przez Romana Hubickiego, który założył tu znana fabrykę śrutu „Batawia”. W latach 50. i 60. XX wieku prowadzono na zamku prace zabezpieczające oraz wykopaliska archeologiczne. W 1972 r. rozpoczęto prace zabezpieczające mury zamkowe jako trwałą ruinę; Zimą 2010 roku, w wyniku złamania kilku drzew przy jednoczesnym złym stanie murów, doszło do uszkodzeń zamku. Postawiono wówczas tablice zakazujące wstępu na zamek. W 2012 roku rozpoczęto postępowania przetargowe na zabezpieczenie murów zamku. W roku zamek po zabezpieczeniu murów i częściowej rekonstrukcji został udostępniony wraz z wieżą do zwiedzania.

Zwiedzając ruiny zamku wchodzi się kolejno na jego dwie odrębne części, pomiędzy którymi obecnie nie ma przejścia. Jest to podzamcze zachodnie z wejściem na wieżę zamku górnego, druga część to wejście przez bramę na podzamcze wschodnie.



Ze względu na obrany kierunek dojścia od szlaku czarnego, rozpoczęłyśmy od podzamcza zachodniego.





To najmłodsza część zamku dolnego, najobszerniejsza w zespole Pilczy. Prawdopodobnie w 2. połowie XV wieku Jan Granowski rozszerzył zakres funkcjonalny warowni budując przedzamcze na wypłaszczeniu w części zachodniej zespołu, w oparciu o plan dostosowany do naturalnego ukształtowania wzgórza. Początkowo elementem dominującym była tutaj umieszczona w kurtynie północnej czworoboczna wieża mieszkalna o dwóch kondygnacjach naziemnych i sklepionej piwnicy. Na przełomie XV i XVI stulecia przebudowano część zachodnią fortyfikacji zewnętrznych i w oparciu o nowy ich plan wzniesiono tzw. pałac zamkowy posiadający dwie lub trzy kondygnacje, pomiędzy którymi komunikację zapewniały drewniane krużganki. Przyjmuje się, że w tej części zamku mieściła się słynna biblioteka Pileckich, a być może również zbrojownia i komnaty mieszkalne, na co wskazują odnalezione liczne pozostałości kafli piecowych. Wjazd na przedzamcze zachodnie prowadził umieszczoną w murze południowym furtą, choć z racji jej niewielkiej szerokości było to raczej wejście dla pieszych lub ostatecznie dla osób poruszających się konno. Przy furcie wykuto w litej skale małą kwadratową studnię, której głębokość nie została zbadana, jednak przypuszcza się, że pierwotnie mogła sięgać 150 metrów, a być może więcej. Dziś studnia jest w dużym stopniu zasypana i przykryta kratą. Być może było to jednocześnie wejście do głębokich lochów, jakie prawdopodobnie istnieją zasypane pod zamkiem. Wg legendy mają one wyjście w jaskini Biśnik koło Grodziska, ale istnienie tych lochów nie zostało nigdy udowodnione.



W resztkach murów jest kilka okien z zabudowań mieszkalnych, strzelnica, szczątki bramy wjazdowej, ślady podziału na komnaty. Na dawnym dziedzińcu zachowała się studnia, są też pozostałość po kaplicy zamkowej.

Jedne z ładniejszych ruin zamków na Jurze.

empire13 napisał(a):Jedne z ładniejszych ruin zamków na Jurze.

No i zwiedzanie bez tłumów

Z przedzamcza zachodniego prowadziło wejście na zamek górny, realizowane po ganku strażniczym murów obronnych biegnących po skale.



Wejście na wieżę jest od niedawna przystosowane dla turystów, za moment więc tam ruszyłyśmy.



Końcówka podejścia jest bardzo śliska, wiedzie nie po schodach, lecz po skale. Na szczęście ten odcinek jest krótki, a w skale zamontowano łańcuchy.





Zamek górny to najstarsza część zamku. Dominowała w nim wysoka cylindryczna wieża o średnicy 7,5 metra, od której mury obwodowe biegły po krawędzi skały. Grubość murów wieży sięga 2,20 m Baszta została zbudowana z ciosowych bloków kamiennych, pełniła funkcje obronne i obserwacyjne, wykorzystywano ją również jako miejsce przekazywania sygnałów świetlnych. We wschodniej części zamku górnego stał budynek mieszkalny o dwóch lub trzech kondygnacjach, połączony z wieżą za pośrednictwem kładki, która prowadziła ze ściany szczytowej tego budynku na drewniany podest wieży, skąd schodami można się było dostać na jej szczyt. Niewielką przestrzeń oddzielającą dom mieszkalny od stołpu zajmował dziedziniec z wykutą w skale cysterną na wodę o głębokości kilku metrów. Jedyne wejście do zamku górnego wiodło przez otwór wykuty w północnej kurtynie murów obwodowych, na wysokości kilku metrów (dzisiejsze wejście na poziomie gruntu powstało znacznie później).





Z wieży mamy widok na Pasmo Smoleńsko-Niegownickie i w kierunku ruin Ogrodzieńca (byłyśmy tam rok wcześniej).

Jura Krakowsko-Częstochowska to nasz ulubiony kierunek, co roku po parę razy tam zaglądamy. Zamek w Smoleniu mieliśmy okazję odwiedzić jeszcze w trakcie trwającego remontu, kiedy wejście na wieżę teoretycznie nie było dostępne, ale w praktyce dało się zrobić...

Pozdrawiam,
Wojtek