Jura Krakowsko-Częstochowska, VI 2025 + VI 2026

Jura Krakowsko-Częstochowska, BBW czerwiec 2025



To, że tegoroczny BożoCielny Babski Weekend ma być na Jurze, ustaliłyśmy już rok temu, podczas saksońskiego BBW. Wówczas jednak było za wcześnie na decyzję co do lokalizacji noclegów. Pod koniec kwietnia ostatecznie wyszło, że tym razem będzie nas sześć, więc przyszła pora na poszukiwanie. Biorąc pod uwagę najważniejsze ZA i PRZECIW, najlepiej przypasowały Bobolice . Tam więc dojedziemy w którymś z kolejnych odcinków, jednakże najpierw będzie co nieco po drodze .

Na Jurze część z tegorocznych uczestniczek BBW już kiedyś była. W tym ja, ale niewiele z tego wyjazdu pamiętam poza faktem, że była to Czernobylowa Majówka 1986. O tym, że mogła nas dopaść radioaktywna chmura, wówczas jednakże nie mieliśmy bladego pojęcia, więc rozkoszowaliśmy się piękną pogodą... Zostały nikłe wspomnienia oraz jakieś slajdy z tego wypadu. Slajdy jednak gdzieś się ukryły w czeluściach pawlacza i nie wiem, czy uda mi się do nich dokopać , zanim skończę relację z tegorocznej wizyty na Jurze.

Z Wrocławia ruszyłyśmy już w środę (od jakiegoś czasu tak właśnie robimy), około 9:30. A4 do Katowic, potem już bez-autostradowo przez Olkusz do Rabsztyna, który obrałam na pierwszy punkt zwiedzania.’

SPIS TREŚCI:

2025

1. Rabsztyn: str. 1

2. Pustynia Błędowska: str. 2

3. Jurajski Młyn (Chechło): str. 2

4. Okiennik Wielki: str. 2

5. Ogrodzieniec: str. 2 - 3

6. Gród na Górze Birów: str. 4

7. Podzamcze: str. 4

8. Pilica: str. 4

9. Bobolice i Mirów: str. 5 - 7

10. Brama Twardowskiego i Diabelskie Mosty: str. 7

11. Olsztyn: str. 8 - 9

12. Złoty Potok: str. 9 - 10

2026

1. Pieskowa Skała : str. 11 - 12

2. Ojców: str. 12 -14, str. 16 - 17
w tym:
Jaskinia Ciemna. Źródło : Miłości, kawiarnia Niezapominajka: str. 12 - 13
Brama Krakowska, Grota Łokietka, Bar Sąspówka: str. 14
Młyn Bosaka, Serdeczna, Pod Bocianem, Maciejówka, Bazar Ojcowski, Hotel pod Kazimierzem, Hotel pod Łokietkiem (muzeum OPN) : str. 16

3. Zamek Pilcza w Smoleniu: str. 14 - 15

4. Pilica: str. 15

Bywam w tych rejonach, bo mam blisko. Chętnie poczytam i liczę, że trafi się coś nowego do odwiedzenia.

Na coś nowego raczej nie masz co liczyć. Będą miejsca zwykle odwiedzane na Jurze, a że to był wypad bardziej towarzyski, niż turystyczny, to i program był raczej skromny .

Rabsztyn

Ruiny gotyckiego zamku Rabsztyn były naszym pierwszym miejscem tegorocznego odkrywania Jury. Zamków na Jurze jest mnóstwo, z oczywistych względów na zobaczenie wszystkich szans nie było, trzeba było zrobić jakąś (sporą ) selekcję…



Rabsztyn idealnie wpasował się w dojazdowy plan, na parking pod zamkiem dotarłyśmy (po przerwie na kawkę w karczmie „Bida” w Bolesławiu koło Olkusza) ciut przed 12:30. Po uiszczeniu opłaty za wjazd na parking (5 zł od osobówki) poszłyśmy w stronę zamku…

Wkrótce doszłyśmy pod zamek zbudowany na szczycie skały. Nazwa zamku wywodzi się z niemieckiego „Rabenstein” i oznacza „Kruczą Skałę”.



Nie wiadomo, kto zbudował najstarszą część zamku. Legendy przypisują to rycerskiemu rodowi Toporczyków z Morawicy, którzy prawdopodobnie na przełomie XII i XIII wieku wznieśli drewnianą warownię. Murowany zamek górny powstał w drugiej połowie XIII wieku, a w drugiej połowie XIV wieku (za czasów Kazimierza Wielkiego) wybudowano kamienną wieżę obronną, która na początku XV wieku zyskała ceglaną nadbudowę. Ponieważ zamek górny na szczycie skały był niewielki, już w XIV wieku powstał zamek średni z budynkami mieszkalnymi, dziedzińcem i bramą w murze od strony wschodniej. W pd.zach. narożniku zamku średniego znajdowała się wieża obronna. W 1412 roku wykuto w skale studnię. Na przełomie XIV i XV wieku powstał zamek dolny, wybudowany na wschodniej i północnej stronie wzgórza. Od północy bronił zamku dostawiony do skały mur kurtynowy, w którym znajdowała się brama wjazdowa i dobudowane później pomieszczenie straży. Wtedy też na pn.wsch. stoku wzgórza wykopano suchą fosę Pierwsze wzmianki o zamku Rabsztyn pojawiają się jednak dopiero na przełomie XIV i XV wieku, gdy w jego władanie weszli (za długi królów) Melsztyńscy herbu Leliwa.

(fotka z netu: https://www.polskieszlaki.pl/zamek-rabsztyn.htm )

W 1439 w czasie obrad rady królewskiej w Nowym Korczynie, Spytek Melsztyński (przywódca polskich husytów) napadł na obradującą w Nowym Korczynie (zaglądnęłyśmy do miasteczka podczas BBW 2023) radę królewską. Wkrótce pod pobliskimi Grotnikami został rozgromiony, poległ wówczas w bitwie. Majątek Spytka skonfiskowano na rzecz korony, a zamek w Rabsztynie stał się siedzibą starostwa. Król Władysław Warneńczyk złagodził jednak wyrok i oddał zamek (ale już jako starostwo) wdowie po Spytku, a rodzinie przywrócił szlachectwo. W wyniku ugody sądowej z 1441 roku zamek przeszedł w ręce i Jadwigi (córki Jana Melsztyńskiego), która w 1441 roku poślubiła Andrzeja Tęczyńskiego herbu Topór, w ten sposób starostą rabsztyńskim został Tęczyński. W 1443 roku Andrzej Tęczyński na rozkaz króla rozbudował i wzmocnił zamek. Po śnieci Andrzeja, jego syn Jan przyjął nazwisko Rabsztyński. Linia ta wymarła na pocz. XVI wieku. W 1511 roku starostą rabsztyńskim został Andrzej z Kościelca, po nim od 1515 roku Rabsztynem władały trzy pokolenia Bonerów. Bonerowie przebudowali zamek na rezydencję mieszkalno-obronną. W 1573 roku na zamku gościł król Henryk Walezy.

12 VI 1583 r. na zamku Rabsztyn odbyło się huczne wesele hetmana Jana Zamoyskiego z księżniczką siedmiogrodzką Gryzeldą, bratanicą króla Stefana Batorego.

W 1587 roku dowódcą załogi wojskowej w zamku był kozak, płk. Hawryło Hołubek, który zasłynął podczas walk przeciw pretendentowi do tronu polskiego po śmierci Stefana Batorego, oblegającemu Kraków arcyksięciu austriackiemu Maksymilianowi III Habsburgowi. Hołubek z pomocą olkuskich górników wciągnął w zasadzkę oddziały zmierzające na pomoc Maksymilianowi.

W 1592 roku, po bezpotomnej śmierci Seweryna Bonera młodszego, zamek stał się własnością Firlejów i ich spadkobierców. Dużą inwestycję budowlaną rozpoczął po 1599 roku marszałek wielki koronny i starosta rabsztyński Mikołaj Wolski, a zakończył Zygmunt Myszkowski. Rozbudowany zamek stał się rezydencją magnacką. Wyburzono część murów obronnych i ścian zamku dolnego, na ich miejscu wzniesiono trójskrzydłowy renesansowy pałac o dwóch kondygnacjach, w którym było 40 komnat.

W czasie potopu szwedzkiego w 1657 roku wycofujące się wojska szwedzkie zrujnowały i spaliły zabudowania zamkowe. Od tej pory Rabsztyn był tylko w części zamieszkany, nie starano się o jego odbudowę. Następni starostowie zbudowali u podnóży zamku dwór starościński i folwark. Zamek niszczał, w XVIII w. stała tylko połowa murów zamkowych. Zamek górny był całkowicie zrujnowany i opuszczony. W początkach XIX wiek już cały zamek został opuszczony. Podczas powstania listopadowego w Rabsztynie czynna była fabryczka prochu strzelniczego. Około 1900 roku runęła baszta starego zamku, najprawdopodobniej wysadzona w powietrze przez poszukiwaczy skarbów (jak było naprawdę, nie jest do końca wiadome).

Zamek Rabsztyn od 1990 roku jest własnością Gminy Olkusz, dzięki której przeprowadzone zostały prace konserwatorskie oraz częściowa rekonstrukcja.





Odbudowano bramę wjazdową, a odkryte mury i piwnice zamku średniego zostały zabezpieczone przeszklonym pawilonem. W latach 2012–2014 zrekonstruowano część murów zamku górnego i wieży, gdzie powstał taras widokowy. W części odgruzowanych piwnic pałacu powstał podziemny pawilon z niewielką kawiarenką, otwarty w 2021 roku dla obsługi ruchu turystycznego. Na zamkowym dziedzińcu powstała strefa rekreacyjna ze sceną i trawiastymi tarasami.

Do zamku nie wchodzi się obecnie przez bramę wjazdową, lecz przez kasę biletową i kawiarnię (znajduje się w strefie bez opłat za wejście na zamek) umiejscowione w odgruzowanych piwnicach pałacu z XVII wieku

Lubię Jurę i mam z nią związane miłe wspomnienia . Chętnie popatrzę i poczytam u Ciebie o tych zamkach, których nie widziałam. Rabsztyn wpisuje się na tę listę .

Zamek fajny. I blisko Olkusza w którym też się znajdzie kilka atrakcji
Fajny opis historyczny. Można się dużo dowiedzieć.

Rabsztyn znalazł się na naszej trasie, bo był niejako "po drodze", ale bardzo nam się tam podobało . Oprócz tego że pozostałości zamku zadbane , to zwiedzających było niewielu (zaleta zwiedzania przed rozpoczęciem długiego weekendu).

Olkusz był alternatywą, gdyby pogoda była nieciekawa, ale nie była . W związku z tym, że przy wjeździe do miasta od strony Katowic były jakieś roboty drogowe, to przez starą część Olkusza nie przejechałyśmy, omijając ją opłotkami. Może kiedyś będzie okazja, aby tam zawitać?

Kupiłyśmy emeryckie bilety wstępu (15 zł od głowy), minęłyśmy zamkową kawiarenkę i ruszyłyśmy na zwiedzanie. Już na terenie objętym biletem, na zamku dolnym w sezonie można przysiąść z lodami czy jakimś napojem i popatrzeć na tereny zamkowe.



Tuż obok znajduje się ruiny murów obwodowych i renesansowego pałacu.















Zamek dolny początkowo obejmował wieżę bramną z mostem (dawniej zwodzonym), mur kurtynowy i kasztel. Na przełomie XVI i XVII w. wybudowano okazały pałac, burząc część murów.

Zamek górny tworzy budynek mieszkalny (tzw. „kamienica”) oraz wieża główna, prostokątna w dolnej części i półkolista w górnej,

Makieta zamku na dziedzińcu…



Przed nami zrekonstruowana wieża zamku górnego, na którą oczywiście weszłam (ale decyzja o nawet niezbyt dużym wychyleniu się przez gruby mur na widokowym tarasie łatwa nie była). Oryginalna wieża była dużo wyższa i posiadała ceglaną ośmioboczną nadbudówkę z początku XV wieku.

Jak ktoś lubi zamki, to ten jest całkiem ok.
A że ja dzisiaj jakiś przypadkiem zwiedzałem to pozdrawiam z Orawskiego Podzamcza

Orawski Zamek zwiedzałam przed laty , gdy wracaliśmy z rumuńskiej wyprawy.

Zamek średni to dwa budynki mieszkalno-gospodarcze, narożna wieża strażnicza oraz mur z bramą wjazdową i dziedziniec. To w tej części mieściła się głęboka studnia.



Na pozostałości wieży zamku średniego nie weszłam, ograniczyłam się do oszklonego pawilonu, w którym do zwiedzania udostępniono piwnice zamku średniego. Można tam zobaczyć wystawę kamieniarki zamkowej i repliki mieczy…

Wracając na parking, zaglądnęłyśmy jeszcze do muzealnej Chaty Kocjana. Bilet wstępu na zamek obejmuje również odwiedziny w tym zrekonstruowanym domu zbudowanym w 1862 roku, stojącym wcześniej we wsi Skalskie (obecnie dzielnica Olkusza).



Na zlecenie władz Olkusza, w 2004 roku dom został rozebrany, a następnie przewieziony do Rabsztyna. W roku 2014 został zrekonstruowany z użyciem oryginalnych elementów. Ekspozycja została otwarta dla zwiedzających w roku 2015. Właśnie w tym domu w 1902 roku urodził się Antoni Kocjan, wybitny konstruktor szybowcowy, a podczas wojny szef wywiadu lotniczego ZWZ/AK, który wniósł duży wkład w rozpracowanie wywiadowcze tajemnic niemieckich broni V1 i V2.

(fotka z netu: https://wielkahistoria.pl/armia-krajowa ... iej-broni/ )

W jednej z izb chaty wyświetlany jest krótki film o Antonim Kocjanie. Jako młody człowiek brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po ukończeniu olkuskiego gimnazjum, w 1923 roku został studentem na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. 16 października 1929 roku Franciszek Żwirko i Antoni Kocjan na RWD-2 ustanowili pierwszy polski rekord lotniczy w wysokości lotu w klasie samolotów o masie własnej do 280 kilogramów, wznosząc się na wysokość 4004 metrów. W 1931 roku Kocjan zaprojektował pierwszy ze swoich szybowców. Opracował wiele doskonałych konstrukcji (Czajka, Sroka, Sokół, Mewa, Orlik). Spośród 1400 szybowców zbudowanych w Polsce w latach trzydziestych, połowa, to jego konstrukcje. Na szybowcowych konstrukcjach Kocjana ustanowiono 40 krajowych rekordów szybowcowych, a na „Orliku 3” Amerykanin Paul McCready w 1939 roku pobił światowy rekord wysokości.
We wrześniu 1939 roku Kocjan został skierowany do pracy w lotniczych warsztatach remontowych. Po utracie niepodległości przez Polskę, od początku okupacji działał w polskim podziemiu. W 1940 roku został zatrzymany w łapance i trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. Dzięki staraniom komórki ZWZ zajmującej się ratowaniem ludzi z obozów, wyszedł na wolność w lipcu 1941 roku i uznany za przydatnego dla przemysłu zbrojeniowego III Rzeszy
i podjął pracę na stanowisku zaopatrzeniowca. Jako przedstawiciel niemieckiej firmy mógł swobodnie podróżować – wykorzystał to w działalności konspiracyjnej w wywiadzie Armii Krajowej , skoncentrowanej głównie na wywiadzie lotniczym.
W 1943 roku zaczęły do niego trafiać meldunki o nowej niemieckiej broni. Chodziło o pociski V-1 i rakiety V-2. Na początku 1943 roku Anglicy nie brali poważnie pogłosek o „latających torpedach”. Do działania skłoniły ich dopiero polskie meldunki. Wysyłane do Anglii analizy i raporty Kocjana na temat Vergeltungswaffe oraz dokładne rozpracowanie tajemnicy Peenemünde na wyspie Uznam miały wpływ na decyzję o zbombardowaniu niemieckiego zakładu doświadczalnego. Szacuje się, że zniszczenie fabryki opóźniło użycie V-1 i V-2 o pół roku. Niemcy przenieśli produkcję do podziemnych zakładów „Dora” koło Nordhausen. Brytyjczycy poznali ten fakt dzięki raportom Kocjana. Kiedy żołnierze AK na niemieckim poligonie nad Bugiem zdobyli niewybuch rakiety V-2, Kocjan badał jej konstrukcję, mechanizm sterowania i parametry techniczne. Wykonał obszerną dokumentację, w tym szkice i rysunki techniczne. Jego opracowanie wraz z częściami rakiety trafiło do Londynu. Dwight Eisenhower powiedział: „Gdyby Niemcom udało się udoskonalić nową broń V-1 V-2 sześć miesięcy wcześniej, nasza inwazja Europy spotkałaby ogromne trudności, ba, nawet w pewnych okolicznościach stałaby się niemożliwa”
1 czerwca 1944 roku Antoni Kocjan został aresztowany po dekonspiracji tajnej drukarni . Był brutalnie przesłuchiwany przez Gestapo. Po wybuchu powstania, 13 sierpnia 1944 roku rozstrzelano go jako jednego z ostatnich więźniów Pawiaka, jego grobu nie odnaleziono. Za swoje wielkie zasługi pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy.

W pozostałych pomieszczeniach „Chaty Kocjana” znajduje się wystawa etnograficzna.