Jura Krakowsko-Częstochowska, VI 2025 + VI 2026

Dziękuje

dangol napisał(a):

dangol napisał(a):W przyszłym roku przypadnie się nasz 20-ty z kolei BBW (nie byłam tylko na jednym, w 2020 roku). Nasi mężowie mają dłuższą historię męskich wypadów w tym czasie, my „musiałyśmy” poczekać, aż potomstwo będzie gotowe zostać kilka dni w domu bez obojga rodziców. Ilość uczestniczących w BBW bywała różna. Kilka razy byłyśmy tylko w trójkę, ale zdarzyła się też jedenastka.

Piękna tradycja wyjazdowa , przez te lata zwiedziłyście przy okazji bycia razem spory kawał Polski i Europy
Tylko pozazdrościć .
Dzięuję za relację , jestem pewny , że kolejny BBW będzie w jedynym słusznym kierunku . . .


Pozdrawiam
Piotr

Dzięki za fajną relację. Dzięki niej wiem co jeszcze w rejonie można odwiedzić

dangol napisał(a):W przyszłym roku przypadnie się nasz 20-ty z kolei BBW (nie byłam tylko na jednym, w 2020 roku).

Czyli 18 z 19? Szacun! Chyba nikt Ci nie odbierze tytułu liderki.

empire13 napisał(a): Chyba nikt Ci nie odbierze tytułu liderki.

Nie jest to dla mnie istotne . Póki jednak mogę, korzystam. Nie mam prawa jazdy (zresztą, spora część moich koleżanek też nie ma), póki więc są takie, co mogą mnie wozić , to przynajmniej mogę się odwdzięczyć przygotowaniem "programu" zwiedzania, a czasem też znalezieniem noclegowego lokum.

dangol napisał(a):

empire13 napisał(a): Chyba nikt Ci nie odbierze tytułu liderki.

Nie jest to dla mnie istotne . Póki jednak mogę, korzystam. Nie mam prawa jazdy (zresztą, spora część moich koleżanek też nie ma), póki więc są takie, co mogą mnie wozić , to przynajmniej mogę się odwdzięczyć przygotowaniem "programu" zwiedzania, a czasem też znalezieniem noclegowego lokum.

Dobry przewodnik jest tak samo ważny jak dobry kierowca

Jura Krakowsko-Częstochowska, BBW czerwiec 2026

Tak jak wstępnie ustaliłyśmy, gdy kończył się poprzedni BBW, tegoroczny (już z kolei 20-ty ) był również na Jurze. Oczywiście inne miejsca, za wyjątkiem wypadu do Pilicy , jako że poprzednio byłyśmy za późno, żeby zwiedzić ruiny zamku Pilcza. No więc, były w tym roku .

Miało nas być 11, ale ostatecznie skończyło się na 8 (na szczęście rezerwacja noclegów w Ojcowie była z opcją odwołania do połowy maja, więc z jednego pokoju udało się zrezygnować).

Środa, 3 czerwca

Większość trasy dojazdowej taka sama, jak rok wcześniej, tyle że za Olkuszem nie na Rabsztyn, ale na Pieskową Skałę. Tamtejszy zamek był bowiem jedynym punktem zwiedzania zaplanowanym na ten dzień. Przed Olkuszem był jednakże sympatyczny przystanek w „Karcznie Bida”.

W 2025 też tam byłyśmy, wówczas całkiem przypadkowo, …



… teraz wybrałyśmy świadomie .



Gdyby nie to, że przejazd przez Olkusz był powolny (rok temu też były remonty dróg), wkrótce byłybyśmy w Pieskowej Skale (administracyjne należy do Sułoszowej). Zapraszam do niej w kolejnym odcinku .

Auta zatrzymałyśmy na parkingu pod zamkiem (cena za osobówkę 10 zł za 1 godzinę), skąd szlakiem czerwono-żółtym do zamku podchodzi się około 10 minut. Planowałyśmy o kilka minut dłuższe zejście szlakiem czarnym, ale pod koniec zwiedzania rozpętała się potężna burza i nawet jak przestało lać, a tylko kropiło, to i tak wolałyśmy wrócić „po śladach”.

Parking opłacony, możemy iść

(widok na miejsce po najstarszej części zamku)

Zamek Pieskowa Skała to prawdziwa perełka, jeśli komuś jest po drodze, warto się tam zatrzymać. Tras do zwiedzania jest kilka do wyboru, są krótsze i dłuższe, można więc się dostosować do tego, jakim czasem dysponujemy. My zdecydowałyśmy się na tę obejmującą także zamkowe muzeum, jako że ograniczone byłyśmy jedynie godziną zamknięcia zamkowej restauracji, w której postanowiłyśmy zjeść obiad.
Na zwiedzanie należy przeznaczyć przynajmniej 2 godziny, ale w tygodniu wystawy muzealne zwiedza się bez przewodnika (z przewodnikiem chyba możliwe tylko w weekendy i święta), więc można dłużej . Początek zwiedzania jednak zawsze z przewodnikiem, po zewnętrznych przestrzeniach zamku w obrębie murów (to około 30 minut). Bilet na tę trasę (ZAMEK) to 45 zł normalny, 35 zł ulgowy.

Przewodnik czeka na zwiedzających na dużym dziedzińcu zewnętrznym, pod kasztanem. Tu opowiada o historii zamku. Pierwsza wzmianka pod nazwą „Peskenstein” pochodzi z dokumenty wydanego w 1315 roku przez Władysława Łokietka. Prawdopodobnie był to drewniany gród obronny założony przez Henryka Brodatego, lecz pewności co do tego nie ma. Stał najprawdopodobniej w pobliżu południowych zabudowań Sułoszowej, na niedostępnym z trzech stron cyplu wzgórza Zamczysko. Nazwa Peskenstein wg niektórych badaczy pochodzi od kształtu zamkowej skały, która rzekomo miała przypominać psa. Inni twierdzą, że raczej od staropolskiego imienia Pieszko, zdrobnienia od imienia Piotr (sporo później właścicielami byli też kolejni Piotrowie – Szafrańcowie). Świadczyć ma o tym odkryta w ostatnim czasie wzmianka z 1306 roku, dotycząca procesu wytoczonego przez biskupa Jakuba Świnkę biskupowi i staroście krakowskiemu Janowi Muskacie, który wraz ze swymi sojusznikami miał urządzać łupieżcze wyprawy. Jednym z uczestników tych najazdów miał być niejaki Peszek, który wyprawiał się ze swego zamku Peskonis, co uzasadnia przypuszczenie, iż to od Peszka pochodzi nazwa zamku Pieskowa Skała.
Gród został zastąpiony murowanym zamkiem królewskim, wybudowanym w XIV wieku na zlecenie Kazimierza Wielkiego, jako kolejne ogniwo obronnego łańcucha „orlich gniazd”. Zamek składał się z części górnej (nie zachowana) i dolnej.

W 1377 roku Ludwik Węgierski przekazał Pieskową Skałę w dzierżawę podstolemu krakowskiemu Piotrowi Szafrańcowi, jako zadośćuczynienie za rany, jakie odniósł w czasie wyprawy na Ruś podczas zatargu z dworzanami węgierskimi. Darowizna ta stanowiła także gratyfikację za popieranie planów dynastycznych Ludwika podczas jego starań o polską koronę. Władysław Jagiełło dwukrotnie tę darowiznę potwierdzał, pierwszy raz w 1386 roku synowi Piotra Szafrańca, również noszącemu imię Piotr. Prawowitymi i pełnymi właścicielami zamku stali się jednak Szafrańcowie dopiero w 1422 ro¬ku, gdy król polski przekazał im warownię jako spłatę zaległych należności. W pierwszej połowie XV wieku Szafrańcowie należeli do najbardziej wpływowej elity szlachty koronnej.
Syn Piotra II Szafrańca (kolejny Piotr) oraz jego wnuk (Krzysztof) korzystając z dogodnego położenia zamku, napadali na kupców przejeżdżających doliną. W 1484 roku Krzysztof Szafraniec został za to ścięty na Wawelu rozkazu króla Kazimierza Jagiellończyka. W czasie panowania Szafrańców nad zamkiem został on przebudowany, a w latach 1542-80 zamieniony w renesansową rezydencję. Z tych czasów pochodzi arkadowy dziedziniec i wieża zegarowa oraz arkadowa loggia, a także ogród na tarasie nad urwiskiem.

Po bezpotomnej śmierci ostatniego męskiego przedstawiciela Szafrańców Jędrzeja (1608 r.) zamek kilka razy zmieniał właścicieli, a w 1640 roku został własnością Michała Zebrzydowskiego. Wtedy też zamek kolejny raz rozbudowano (powstały fortyfikacje bastionowe i kaplica św. Michała).
W 1655 roku Szwedzi zniszczyli i ograbili zamek, kolejne zniszczenia to skutek pożaru w 1718 roku. Odbudowę w 1768 roku zamek zawdzięcza rodzinie Wielopolskich, hrabiów na Żywcu i Suchej. .

(widok z 1787 r. - fotka ze strony https://polska-org.pl/9248155,foto.html ... ty=7208496 )

W 1842 roku zamek nabyli Mieroszwscy.

(widok z 1847 r. - fotka ze strony https://polska-org.pl/7399893,foto.html ... ty=7208496 )

W 1850 pożar zniszczył część zabytkowych zbiorów, spłonęły drewniane stropy oraz zachowane po dawnych właścicielach urządzenia i wyposażenie komnat. 3 lata później zawaliła się najstarsza część zamku (zamek górny). Mieroszewski starał się zapobiec postępującemu niszczeniu przez podjęcie niezbędnych prac remontowych, te jednak przerwał wybuch powstania w styczniu 1863 roku. Podczas powstania na zamku znajdował się obóz dla oddziałów Mariana Langiewicza. W tym czasie rosyjska artyleria spowodowała kolejny pożar i uszkodzenia zamku.
Po zakończeniu powstania Sobiesław Mieroszewski kontynuował prace przy modernizacji zamku, jednak pod koniec XIX w. Mieroszewscy sprzedali zaniedbaną już rezydencję, a nowi właściciele nie byli w stanie jej utrzymać.

W 1903 r. zamek wykupiła spółka Towarzystwo Akcyjne Pieskowa Skała (utworzona wcześniej przez Adolfa Dygasińskiego) i przekształciła w luksusowy pensjonat, funkcjonujący z powodzeniem aż do 1939 roku. Przez pewien czas znajdowało się tutaj również muzeum archeologiczno-przyrodnicze, które jednak uległo zniszczeniu w czasie pierwszej wojny światowej.

(widok z 1904 r. - fotka ze strony https://polska-org.pl/8500124,foto.html ... ty=7208496 )

Szczęśliwie zamek uniknął większych zniszczeń wojennych pełniąc w czasie II wojny światowej rolę sierocińca, głównie dla dzieci z kresów wschodnich.
Po wojnie zamek przejął Skarb Państwa i przekazał Ministerstwu Rolnictwa na siedzibę zarządu spółdzielni rolniczych.
W 1950 roku zamek przejęło Ministerstwo Kultury i Sztuki. Rozpoczęto prace konserwatorskie (zakończone w 1963 r.), którym zawdzięczamy dzisiejszy wygląd zamku.
Podczas prac odsłonięto arkadowe krużganki, spod tynku wydobyto kamienne maszkarony, odkryto malowidła ścienne wewnątrz i na zewnątrz budynków, odtworzono kamienne portale i obramienia okienne. Odrestaurowano też loggię widokową wieńcząc ją attyką, odnowiono bastiony i założono geometryczne ogródki włoskie z renesansowym układem kwater. We wnętrzach zamkowych urządzono ekspozycję ukazującą przemiany w sztuce europejskiej od średniowiecza aż po wiek XX, przy czym ze względu na brak oryginalnego wyposażenia i niewystarczające informacje na temat jego wyglądu prezentowana tematyka nie ma związku z historią Pieskowej Skały i w całości oparta została na kolekcjach pochodzących z Wawelu. Ekspozycję otwarto w roku 1970, funkcjonowała do roku 1994. Po kolejnym remoncie, przeprowadzonym w latach 1994-2004, udostępniono w roku 2005 nową ekspozycję na obu piętrach zamku. Ostanie prace konserwatorskie na zamku miały miejsce w latach 2014-2016.

(fotka ze strony https://mapy.com/pl/zakladni?source=osm ... 41112&z=19 )

(fotka ze strony https://www.jura.info.pl/artykuly/1118 )

Zamek został zbudowany na potężnej skale opadającej z trzech stron w Dolinę Prądnika. Dzieli się na przedgrodzie i właściwy zamek renesansowy. Dawny zamek średniowieczny obejmował tylko obszar dzisiejszego zamku renesansowego oraz wieżę zwaną Dorotką na północno-zachodnim skrzydle ( obsunęła się w XIX w.).

(fotka ze strony https://noclegioswiecim.eu/atrakcje/zam ... owa-skala/ )

Wejście na teren zamkowy wiedzie przez bramą wjazdową ozdobioną herbem rodziny Zebrzydowskich (za czasów Michała Zebrzydowskiego powstały fortyfikacje bastionowe). Flankowany bastionami budynek bramny powstał w kilku fazach w wieku XVI, na miejscu średniowiecznej kolistej baszty bramnej. Niestety, żadna z nas nie zrobiła fotki tej bramy, więc tu pokażę zdjęce z internetów.

(fotka ze strony https://polska-org.pl/9299032,foto.html ... ty=8500214 )

W budynku bramnym mieści się kasa biletowa. Po kupieniu biletów, weszłyśmy na podgrodzie – dziedziniec zewnętrzny. Pod kasztanem poczekałyśmy na przewodnika i jego opowieści



Podgrodzie to najnowsza część zamku. Fortyfikacje bastionowe zostały wzniesione w czasach Michała Zebrzydowskiego tuż przed najazdem szwedzkim w roku 1655. Umocnienia wzniesiono w tzw. systemie nowowłoskim, którego głównymi elementami są wieloboczne bastiony połączone budynkami kurtynowymi. W tutejszym budynku kurtynowym usytuowano główną bramę wjazdową. Na poniższej fotce widać ją od strony dziedzińca.



Na tym samym zdjęciu jest też budynek oficyny. Do połowy XVIII wieku znajdowała się tu północna kurtyna barokowych fortyfikacji. Za czasów Hieronima Wielopolskiego obiekt ten przebudowano na oficynę, mieszczącą mieszkanie burgrabiego i pokoje dla gości.

Skrzydło północno-wschodnie to pozostałości średniowiecznego zamku dolnego, przebudowana w XVI wieku. Na poziomie parteru biegnie kuty w skale korytarz łączący dziedziniec wewnętrzny z basztą gotycką. W skrzydle tym mieściła się zazwyczaj biblioteka zamkowa.



Pomiędzy wejściem na dziedziniec wewnętrzny a okrągłą basztą gotycką widać ślady fosy średniowieecznego zamku. Okrągła baszta jest najstarszą zachowaną częścią zamku (nie można do niej wejść). Dawniej była jeszcze jedna baszta chroniąca zamek, ciut o niej będzie nieco później.









A to widok na bastion, w którym obecnie mieści się zamkowa restauracja i toalety dla zwiedzających Pieskową Skałę.

Zanim wejdziemy na zamek górny, jeszcze widoczek na ogród włoski, jaki powstał w bastionie południowym na miejscu dawnych stajni i wozowni. Kompozycja ogrodowa, nawiązująca do szesnastowiecznych założeń, powstała w latach 50. XX wieku.

Renesansowa rozbudowa zamku miała miejsce w 2. po¬ło¬wie XVI wie¬ku, z inicjatywy Hieronima i Stanisława Szafrańców. Ażurowa loggia (obok wieży bramnej z zegarem) jest dziełem współczesnym, nie było jej na zdjęciach zrobionych po II wojnie światowej. Szczątki dawnej loggii (zbudowanej przez Stanisława Szafrańca) odkryto podczas badań i prac konserwatorskich rozpoczętych w 1947 r. Loggia ta została w XVIII wieku zamurowana, a w czasie odbudowy zamku po zniszczeniach spowodowanych Powstaniem Styczniowym cały ryzalit przekształcono w wieżę. W trakcie powojennego remontu tej części zamku przywrócono renesansowy charakter.







Przejedziemy teraz na arkadowy dziedziniec wewnętrzny…







Dziedziniec wewnętrzny otoczony arkadowymi krużgankami, upodabniającymi go do królewskiego Wawelu, powstał w XVI wieku (w kilku fazach) podczas renesansowej przebudowy. Połączono wówczas luźno stojące mury średniowiecznego zamku dolnego. Krużganki ozdobiono dekoracją rzeźbiarską w postaci maszkaronów i kartuszy z herbami Starykoń (Szafrańców) oraz Rawicz (Anny Dębińskiej, żony Stanisława Szafrańca). Reprezentacyjne komnaty zajmowały pierwsze piętro pałacu, wnętrza drugiego piętra przeznaczone były dla prywatnych potrzeb mieszkańców i jako pokoje gościnne, a piwnice i dolne kondygnacje wykorzystywano do celów gospodarczych.





W pd-zach narożniku dziedzińca znajduje się wykuta w skale studnia głębokości około 45 m. To jeden z nielicznych pozostałości po zamku zbudowanym przez Kazimierza Wielkiego.

Lubię zamek w Pieskowej Skale. Byłem tak kilka razy. Rok temu kupiliśmy bilet typu all inclusive na Wawel, który obejmował wszystkie pomieszczenia trasy na Wawelu i właśnie w Pieskowej Skale oraz Dwór w Stryszowie. W sumie nadal jest.
A w lipcu 2024 była tam wystawa prac Zbigniewa Bielaka

empire13 napisał(a):Lubię zamek w Pieskowej Skale. Byłem tak kilka razy.

Ja po raz pierwszy, moje koleżanki też. Zgodnie uznałyśmy, że było warto !

Z przewodnikiem poszłyśmy jeszcze na skałę Dorotki – najwyższą część wzgórza zamkowego. To najstarsza część Pieskowej Skały – zamek górny, rozerbrany w połowie XIX wieku. Składał się on z wysokiej wieży ( kwadratowej u podstawy, a ośmiobocznej i góry) i dwóch niewielkich budynków.



Z tą częścią zamku wiąże się legenda o Dorotce (z rodu Tęczyńskich), niewiernej żonie jednego z Szafrańców, którą stary mąż kazał żywcem zamurować w piwnicy pod wieżą (już nieistniejącą basztą nazwaną później Dorotką). Inna wersja tej legendy głosi, iż jeden z Szafrańców trzymał w wieży pod strażą piękną Dorotkę, gdyż nie chciała zostać jego żoną (tak chcieli jej rodzice), gdyż kochała młodego lutnistę. Zakochani próbowali wcześniej uciec, ale zostali schwytany. Dorotka trafiła do wieży, a jej ukochany zginął rozszarpany podczas wleczenia po stoku góry przez konie. Ponoć wierny pies Doroty przez jakiś czas donosił jej w pysku resztki pożywienia, ale nie mogąc znieść rozłąki z ukochanym skoczyła z wieży. Ponoć wierny pies Doroty przez jakiś czas donosił jej w pysku resztki pożywienia, ale ostatecznie Dorotka z żalu za ukochanym skoczyła z wieży w przepaść… Dorotka ponoć wciąż się ukazuje jako Biała Dama z Pieskowej Skały.

Inna legenda związana z Pieskową Skałą głosi, że Piotr Szafraniec (ale który z kilku Piotrów?) był alchemikiem i parał się czarna magią. Miał też na sumieniu wiele morderstw, ponoć sprowadzał do zamku kupców, urządzał dla nich uczty, a następnie zabijał, gdy udawali się na spoczynek (komnaty miały zamiast podłogi zapadnie, przez które goście Szafrańca spadali na skały i ginęli).

Po pożegnaniu z przewodnikiem, ruszyłyśmy zwiedzać muzealne komnaty - Oddział Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu.
Niestety eksponaty raczej nie pochodzą z pierwotnego wyposażenia zamku, gdyż ostatni prywatni właściciele zabrali je ze sobą, gdy opuszczali Pieskową Skałę. Ekspozycje muzealne są jednak fajne, warto je zobaczyć . Trochę zdjęć zrobiłyśmy, ale to tylko mały procencik tego, co jest udostępnione.

W dolnych kondygnacjach udostępniane są wystawy czasowe, wyższe poziomy zajmuje cykl ukazujący przemiany stylowe w sztuce europejskiej od średniowiecza aż po wiek XX. Zaczynamy od sali gotyku z kolekcją średniowiecznych rzeźb i galerią malarstwa krakowskiego. Są tu także włoskie i niemieckie gobeliny o charakterze sakralnym oraz wykonane w XV wieku drzwi kościoła z Woli Radziszowskiej. Wszystkie eksponaty są opisane, samodzielne zwiedzanie pasuje nam więc jak najbardziej , każda może się zatrzymać tak długo ile chce w miejscu, które ją zainteresuje.



Pieta z 2.połowy XIV wieku…





Chrystus tronujący z 4.ćw. XIV w.



Matka Boska z Dzieciątkiem z 3.ćw. XV w.





Św. Anna Samotrzecia, ok. 1500 r.



Św. Jadwiga Śląska, ok. 1500 r.



Św. Anna Samotrzecia, koniec XV w.