Dolomiti Spring Days 2026 – Val Gardena

Nieopodal kościoła mamy wolnostojącą wieżę wysokości 82 m, zaliczającą się do najwyższych w Południowym Tyrolu. Została zbudowana w latach 1756 – 1758, zastąpiła gotycką wieżę, która została poważnie uszkodzona podczas pożaru w 1753 roku (ponoć wówczas stopiło się wszystkie osiem dzwonów wieży). Cebulowa kopuła powstała w 1780 roku.





Na wieży oczywiście dzwony wciąż są, tyle że odlane w 1922 roku. Największy dzwon ma średnicę 180 cm i masę 3522 kg. Dzwonów wprawdzie nie widziałyśmy, ale miałyśmy okazję posłuchać ich dźwięku gdy biły w południe.
Weszłyśmy jedynie do niewielkiej kaplicy w dolnej części wieży.

Głównym placem w mieasteczku jest Piazza Kraus, nazwany na cześć rodziny Kraus von Sala, wywodzącej się z Węgier. Michael Kraus był panem i szlachcicem znad Balatonu, około połowy XVI wieku przybył do Tyrolu, nabył tam majątek i został później wpisany do rejestru tyrolskiej szlachty. Krótko przed śmiercią założył fundację dla ubogich w Kastelruth, przeznaczając na ten cel znaczny kapitał. Jakob Kraus, bratanek Michaela, zbudował imponujący dwór Krausegg, obecny ratusz, po północnej stronie placu.



W części dawnego dworu znajduje się muzeum południowo-tyrolskichstrojów ludowych, ale nie byłyśmy w nim.

Fontanna na placu, tuż przy wieży…

A to Mendelhaus przy Vicolo Vogelweider, kolejny z domów ozdobiony malowidłami wspomnianego wcześniej Eduarda Burgaunera, wykonanymi w 1886 roku.











Obecnie mieści się tam pracownia rzeźbiarska.



Można tam nabyć ręcznie wykonane wyroby z drewna (koleżanka kupiła małe cacuszko, ale nie mam go na zdjęciu).

dangol napisał(a):A to Mendelhaus ...

Obecnie mieści się tam pracownia rzeźbiarska.
...
Można tam nabyć ręcznie wykonane wyroby z drewna (koleżanka kupiła małe cacuszko, ale nie mam go na zdjęciu).

Ładna rzeźba, jak malutkie miały podobny poziom to się nie dziwię zakupowi koleżanki .

Dawigs napisał(a): jak malutkie miały podobny poziom to się nie dziwię zakupowi koleżanki .

Były fajne . Ochota na coś większego przeszła szybko, nie tylko z powodu cen . Po prostu, mogła się nie zmieścić do auta , gdyż jechaliśmy nim w piątkę, a w bagażniku było wyposażenie dla trójki narciarzy.

Dom przy Via Platten, kiedyś mieściła się w nim Piwnica Czarownic (Hexenkeller), ale została zamknięta na stałe.



Przy Via Platten 10 znajduje się kolejny budynek ozdobiony freskami przez Eduarda Burgaunera – jego dom rodzinny i piekarnia, którą prowadził najpierw ojciec, a potem brat artysty.











Na Plattenstrasse jeszczE wrócimy pod koniec zwiedzania Castelrotto, „teraz” pora na kawkę, na którą przysiadłyśmy w ogródku Café Stern.



Kolejne miejsce, w którym nie było panna cotty. No cóż, to Południowy Tyrol, a nie „prawdziwa” Italia. Według spisu powszechnego z 2024 r. 78,47% populacji Kastelruth posługuje się językiem niemieckim, 15,81% ladyńskim, a 5,72% włoskim jako pierwszym językiem. Tu więc jada się apfelstrudle , ale tych już kilka było w ciągu tego tygodnia, więc odpuściłam.

Na moment wróciłyśmy na Piazza Kraus, aby zaraz pójść dalej.

Obejrzałyśmy centrum miasteczka, pora na wzgórze nad nim, od którego zaczęła się historia Kastelruth – „Zrójnowanego zamku”.

Z Piazza Kraus poszłyśmy więc ładną Viale Kofel, wiodącą lekko w górę.

Fischer Haus…



Najważniejszym budynkiem na tej uliczce jest Hotel Zum Turm.



To tradycyjny południowotyrolski zajazd w historycznych murach „Turmwirt”. Budynek po raz pierwszy został wspomniany w dokumentach z 1511 roku jako „Haus in der Schmalzgruben”. Wkrótce po 1511 roku został nabyty przez rodzinę Kraus von Sala i przez ponad 150 lat mieścił się w nim lokalny sąd.

Zalesione wzgórze Kofel obecnie nosi też nazwę Kalvarienberg (Monte Kalvario), gdyż znajdują się na nim stacje Drogi Krzyżowej.
Niegdyś stał tam zamek (przetrwały pozostałości jego donżonu), jego ruinom („Castellum Reptum”) miasteczko zawdzięcza swoją nazwę. Całość obejrzałyśmy podczas nieśpiesznego spacerku





Najpierw jednak była sjesta , do której zaprosiły nas wygodne drewniane ławki-łóżka.

Z podejścia miałyśmy widok na miasteczko oraz masyw Sciliar.





Widok na Kastelruth na obrazie olejnym Eduards Burgaunera z 1911 roku…

(fotka ze strony https://commons.wikimedia.org/wiki/File ... gauner.jpg)

A to wspomniane miejsce na odpoczynek .



W pobliżu znajduje się „Arka Noego” wykonana w 2024 roku przez Aloisa Stegera we współpracy z Hubertem Kostnetem.

Sjesta zaliczona , ruszamy dalej.

Znaleziska ceramiczne świadczą o osadnictwie na wzgórzu Kofel od środkowej do późnej epoki brązu. Żelazny hełm z IV-III wieku p.n.e. (obecnie w muzeum w Innsbrucku) również wskazuje na obecność Celtów. W czasach rzymskich na tym miejscu założono bazę wojskową. Zamek, który został zniszczony w VI-VII wieku został po raz pierwszy wspomniany pod koniec X wieku jako Castelruptum. Około 1200 roku w tym samym miejscu zbudowano nową fortyfikację. Zamek od XI wieku prawdopodobnie otaczał ufortyfikowany dziedziniec, służąc jako ochrona dla miejscowej ludności podczas ataków. W 1272 roku wzgórze zamkowe i obszar wokół niego przypadły hrabiom Tyrolu. W 1384 roku Konrad IV, książę Teck i kapitan Adygi, posiadał zamek Kastelruth i przyległy dwór jako zastaw. Na początku XV wieku jako właściciele pojawiają się panowie Wolkenstein-Trostburg. Z biegiem wieków zamek, prawdopodobnie wykorzystywany jako kamieniołom, popadł w ruinę i do XVII wieku pozostała jedynie wieża.
Wzgórze zamkowe i przyległe tereny w połowie XVI wieku stały się własnością rodziny Kraus von Sala (pamiętacie? od ich nazwiska jest nazwa głównego placu w miasteczku). Rodzina, która początkowo nazywała się Fodor (niem. Krausen), a później Kraus Fodor von Sala, pochodziła pierwotnie z Węgier i podobno została nobilitowana przez cesarza Zygmunta. Nazwisko Sala pochodzi od rodzinnej posiadłości niedaleko Budy. Michael Fodor (ur. 1520) , znany również jako Kraus, pan i szlachcic znad jeziora Balaton, przeniósł się do hrabstwa Tyrol w 1554 roku. Rezydował w majątkach w Kastelruth, które jego żona Barbara Preu von Luseneck wniosła do małżeństwa. W 1556 roku Michael Fodor von Sala został komornikiem w Kastelruth (pełnił tę funkcję do śmierci w 1588 roku). 5 sierpnia 1563 roku Michael Kraus został wpisany do tyrolskiego rejestru szlacheckiego. Michael zasłynął bogactwem oraz działalnością charytatywną, którą prowadził na rzecz ubogich z Kastelruth. Po śmierci, został pochowany w kaplicy w wieży. Ponieważ Michael Kraus nie miał potomstwa, na jego spadkobierców wybrano dwóch bratanków. Uważa się ich za protoplastów rodu Kraus. Jeden z nich – Jakob Kraus Fodor von Sala – w latach 1603–1607 zbudował majątek „Krausegg”, w którym obecnie mieści się ratusz w Kastelruth. Jakob Kraus w 1607 roku zyskał tytuł szlachecki od cesarza Rudolfa II. Pod koniec XVII wieku Krausowie zdecydowali o rozebraniu ruin starego zamku. Nie zburzono jedynie całej wieży, lecz na jej fundamentach zbudowano wiejską kaplicę św. Antoniego. Georg von Kraus zu Krausegg założył w 1675 roku park przyrodniczy z Drogą Krzyżową (z siedmioma małymi kaplicami i trzema dużymi ). Męska linia rodu wymarła w 1847 roku.

W centrum „szczytu” wzgórza znajduje się Fontanna Jubileuszowa, zwana też Fontanną Cesarską – Kaiserbrunnen.



Została zbudowana w 1908 roku, upamiętnia ona 60-tą rocznicę wstąpienia cesarza Franciszka Józefa I na tron Austro-Węgier. Ozdobieniem kaplicy zajął się już nam „znany” Eduard Burgauner.





Z przyczyn politycznych po I wojnie światowej portret cesarza został zamalowany, ale ale został odrestaurowany podczas ostatniej renowacji fontanny.

Kaplica św. Antoniego (Chiesa di Sant’ Antonio, Kapelle St. Anton am Kofel) powstała w XVII wieku, przy jej budowie wykorzystano fundamenty wieży z rozebranych ruin zamku.

W zespole budowli Kalwarii na wzgórzu Kofel znajduje się siedem kapliczek. Umieszczono w nich duże drewniane rzeźby przedstawiające Jezusa z Matką, Górę Oliwną, biczowanie, ukoronowanie cierniem, obmycie rąk, niesienie krzyża i złożenie do grobu.
W szczytowej partii wzgórza znajduje się taka kaplica…

Opuściłyśmy szczytową partię wzgórza Kofel.



Ścieżką obiegającą wzgórze ruszyłyśmy do miasteczka.



Po drodze minęłyśmy trzy duże krzyże Kalwarii i kolejne kalwaryjskie kapliczki.



Widok na krzyże od tej strony, gdzie odpoczywałyśmy przed zwiedzaniem szczytu Kalwarii.



No i kapliczki…

Z ładnym widokiem na wioseczkę Tisana z kościołem św. Mikołaja…







… wróciłyśmy do zabudowań Castelrotto.