.png "Weteran")
Na muzealnej wystawie możemy zobaczyć przedmioty osobiste, medale za odwagę, nagrody filmowe itd. przekazane muzeum przez rodzinę Trenker w marcu 2004 roku, zgodnie z wolą Luisa Trenkera.
Alois Franz Trenker urodził się w 1892 roku w Ortisei. Był synem rzeźbiarza i malarza w drewnie Jakoba Trenkera i jego żony Karoliny Trenker, z domu Demetz. Wychowywał się dwujęzycznie, mówiąc po niemiecku (dialekt tyrolski) z ojcem, który pochodził z Północnego Tyrolu, a głównie po ladyńsku z matką i innymi dziećmi we wsi. Języka włoskiego, jako języka obcego, uczył się w szkole w Innsbrucku, w której kształcił się po ukończeniu nauki w Ortisei i Bolzano.
Już jako uczeń pracował podczas wakacji jako przewodnik górski i instruktor narciarstwa. Po ukończeniu szkoły średniej, studiował architekturę w Wiedniu, ale studia ukończył dopiero po I wojnie światowej.
Uczestniczył w I wojnie światowej od samego początku, najpierw na froncie wschodnim w Galicji i zajętym przez Rosję terytorium Rzeczypospolitej. Następnie, w latach 1915-1918, służył w walkach górskich przeciwko Włochom.
Po wojnie Trenker bezskutecznie próbował założyć firmę w Bolzano. Ostatecznie wznowił studia architektoniczne, uzyskując w 1924 roku dyplom inżyniera na Uniwersytecie Technicznym w Grazu. Następnie pracował jako architekt w Bolzano w firmie, którą prowadził wspólnie z Clemensem Holzmeisterem.
Trenker brał udział w Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w Chamonix w 1924 roku jako członek włoskiej pięcioosobowej drużyny bobslejowej. Drużyna, w skład której wchodzili Trenker, zajęła szóste (ostatnie) miejsce.
Od 1927 roku nie mógł już pracować jako architekt z powodu nowego prawa, zgodnie z którym we Włoszech (a do Włoch należał Tyrol Południowy) uznawano wyłącznie krajowe stopnie naukowe. W 1927 roku Trenker przeniósł się do Berlina, gdzie mieszkał do 1940 roku. Decyzja przeprowadzki di Niemiec była niejako wymuszona tym, że w latach 1939-1943 niemiecko-ladyńskojęzyczni mieszkańcy Południowego Tyrolu musieli zdecydować, czy wyemigrować do Niemiec, czy pozostać w swej ojczyźnie, gdzie byli narażeni na italianizację i kulturowo tłamszeni.
Do filmu Trenker trafił raczej przez przypadek. W 1921 roku został zatrudniony jako przewodnik górski przy kręceniu filmu „Berg des Schicksals” („Góra Przeznaczenia”) Arnolda Fancka. Ponieważ podczas kręcenia okazało się, że główny aktor nie potrafi się wspinać, Trenker przejął jego rolę.
Potem przyszły kolejne role, a od 1928 roku Trenker pracował także jako reżyser. Jego pierwszym dziełem reżyserskim był niemy film „Kampf ums Matterhorn” („Bitwa o Matterhorn”), a filmem dźwiękowym w 1930 roku „Der Sohn der weißen Berge” („Syn Gór Białych”). Trekner często był w filmach jednocześnie reżyserem, głównym aktorem i scenarzystą. Zrealizował anglojęzyczne wersje swoich dwóch pierwszych filmów dźwiękowych w Hollywood. Jego kolejne dzieła, których akcja rozgrywa się w całości lub częściowo w Ameryce, przedstawiają życie dwojga emigrantów, którzy ponoszą porażkę w USA, rozwijając niezwykłą jakość wizualną w opisach obcych miast i przyrody. Jego film „Kalifornijski cesarz” zdobył główną nagrodę na IV Międzynarodowym Festiwalu w Wenecji w 1936 roku. Trenker odkrył i spopularyzował film plenerowy, film bez charakteryzacji. Chociaż wyreżyserował wybitny film górski „Góra wzywa” („ Der Berg ruft!”), kręcił również filmy przygodowe, komedie, kryminały i filmy historyczne, w których motyw górski był jednym z wielu.
Ponieważ prace Luisa Trenkera koncentrowały się głównie wokół idealizacji jego ojczyzny i gór oraz bohaterskich alpinistów, jego dzieła mogły być instrumentalizowane przez nazistowski reżim w Niemczech i faszystowski reżim we Włoszech. Trenker był początkowo podziwiany, a także wspierany finansowo przez Hitlera i Mussoliniego. Trenker opublikował kilka powieści i artykułów, w których znalazła odzwierciedlenie jego bliskość z narodowym socjalizmem (w późniejszych wydaniach, po 1950 roku, usunął jednak politycznie kompromitujące fragmenty). Próbował do pewnego stopnia przeciwstawić się presji artystycznego podporządkowania, czując się coraz bardziej osaczony przez niemiecki reżim narodowosocjalistyczny. Skargi na Trenkera były składane do władz nazistowskich już na wczesnym etapie, ale nie miały one bezpośrednich konsekwencji i przez wiele lat nie wpłynęły na jego pozycję wśród nazistowskich przywódców. Nawet wtedy, gdy wielokrotnie był krytykowany za zatrudnianie zbyt wielu zagranicznych aktorów (w tym pochodzenia żydowskiego) w swoich filmach.
Ostatecznie jednak wypadł z łask, kiedy (po porozumieniu między Mussolinim a Hitlerem) długo nie mógł się zdecydować, czy jako mieszkaniec Południowego Tyrolu, głosować na Włochy, czy na Rzeszę Niemiecką. To wahanie spotkało się z ostrymi komentarzami ze strony nazistowskich urzędników. Chociaż w 1940 W roku zdecydowal się na obywatelstwo niemieckie i wstąpił do NSDAP, nie odzyskał przychylności kierownictwa partii. Na bezpośrednie polecenie Goebbelsa ostatecznie wytrzymano projekty Trenkera i ich finansowanie . W 1942 roku, za zgodą Izby Filmowej Rzeszy, Trenker zagrał główną rolę w nazistowskim filmie propagandowym „Germanin – Bayer 205”. Tym razem jednak scenariusza nie napisał sam Trenker; film wyreżyserował szwagier Goebbelsa, Max W. Kimmich. Główna rola w filmie „Germanin” przyniosła Trenkerowi „reputację aktora nazistowskiego” po 1945 roku. Jak wynika z listu do sztabu Himmlera, po nakręceniu tego filmu Trenkerowi oficjalnie zakazano pracy.
W 1940 roku Trenker przeniósł się do Rzymu, gdzie nadal mógł kręcić filmy. W 1942 roku nakręcił film „Pastor Angelicus”. W 1943 roku mógł rozpocząć zdjęcia do filmu „Im Banne des Monte Miracolo” we Włoszech, tym razem ponownie jako reżyser i scenarzysta, ale ukończył go dopiero pięć lat później w Austrii. Ostatecznie wrócił do Bolzano i kontynuował starania o pozyskanie funduszy na nowe projekty filmowe. Po II wojnie światowej jednak nie był w stanie powrócić do wcześniejszych sukcesów. Początkowo sprzedawał rzeźby z Val Gardena (nowe – ale „ustylizowane” na antyki). Od 1946 roku próbował sprzedać w Europie i USA sfałszowany rękopis dzienników Ewy Braun… Od lat 50.XX kręcił filmy dokumentalne o górach, od 1955 roku ponownie filmy fabularne. W latach 60-70.XX pojawiał się w różnych programach telewizyjnych (przyczyniając się do rozsławienia Południowego Tyrolu i jego pięknych gór), okazjonalnie pracował jako aktor.
W 1990 roku zmarł w Bolzano i został pochowany w rodzinnym grobie w Ortisei (pokażę go w jednym z kolejnych odcinków).
. Nazwiska na tabliczkach powtarzają się, od lat spoczywają tu całe rodziny z Ortisei, w jednym grobie czasem nawet kilkanaście osób. Nie trafiłam na informację, od kiedy nekropolia istnieje, ale skoro już w XV wieku była wzmiankowana kaplica grobowa, to cmentarz musiał już funkcjonować. W 1882 roku został przebudowany i powiększony, wokół niego powstał wyższy mur z niszami z tablicami nagrobnymi. W latach 1894-1895 rozbudowano cmentarz na wyższej części, połączono ją schodami i zakończono budynkiem arkadowym. W latach 1971-1972 cmentarz rozbudowano jeszcze dwukrotnie w kierunku wschodnim, a w 2000 roku w kierunku północnym.
w mojej relacji), ale należy wspomnieć, że rzeźbiarze z tego rodu wciąż mają w mieście swoje pracownie oraz sklepiki ze swoimi wyrobami (przykładowo 
[url=https://pl.wikipedia.org/wiki/Giorgio_Moroder] Giorgio Moroder [/url - kompozytor i producent muzyczny, „ojciec disco”, urodzony w Ortisei w 1940 roku. Zaczął uczyć się gry na gitarze w wieku 15 lat, zainspirowany utworem Paula Anki „Diana”. W wieku 18 lat rozpoczął tournée po Europie jako zawodowy muzyk. W 1968 roku przeprowadził się do Monachium i zyskał rozgłos, gdy w 1970 roku piosenka „Looky Looky” została nagrodzona złotą płytą. Jest założycielem dawnego Musicland Studios w Monachium, studia nagraniowego wykorzystywanego przez wielu artystów, w tym Rolling Stones, Electric Light Orchestra, Led Zeppelin, Deep Purple, Queen i Eltona Johna. Wyprodukował single dla Donny Summer w okresie disco w połowie i pod koniec lat 70.XX. Moroder współpracował z wieloma wykonawcami, m.in. : Donna Summer, David Bowie, Kylie Minogue, Bonnie Tyler, Janet Jackson, Blondie. Mireille Mathieu, Freddie Mercury, Olivia Newton-John, Barbra Streisand, Sabrina Salerno, Britney Spears… Komponował ścieżki dźwiękowe i muzykę filmową do filmów, w tym do „Midnight Express”, „Dzięki Bogu już piątek”, „Superman III”, „Człowieka z blizną”, „Niekończącej się opowieści”, „Top Gun”. W 1990 roku skomponował „Un'estate italiana”, oficjalny motyw przewodni Mistrzostw Świata FIFA 1990. Moroder zdobył trzy Oscary: za najlepszą muzykę oryginalną do filmu Midnight Express (1978); za najlepszą piosenkę za „Flashdance...What a Feeling” z filmu Flashdance (1983) oraz za najlepszą piosenkę za „Take My Breath Away” z filmu Top Gun (1986). Moroder zdobył również dwie z czterech nagród Grammy za Flashdance: za najlepszy album lub muzykę oryginalną napisaną do filmu kinowego lub programu telewizyjnego oraz za najlepszą kompozycję instrumentalną za utwór „Love Theme from Flashdance”. Zdobył też cztery Złote Globy: dwa za najlepszą muzykę oryginalną do filmów Midnight Express i Flashdance oraz dwa za najlepszą piosenkę oryginalną za „Flashdance... What a Feeling” i „Take My Breath Away”.
.
